Vandaag is het precies 300 jaar geleden dat de legendarische figuur Jan De Lichte gedoopt werd in Velzeke, tegenwoordig een deelgemeente van Zottegem. Hij werd vooral bekend door het boek "De Bende van Jan De Lichte" van Louis-Paul Boon en recent werd nog een tv-reeks over hem gemaakt. Volgens historicus Danny Lamarcq zijn de feiten daarin historisch niet altijd correct.
300 jaar geleden werd Jan De Lichte geboren in Velzeke: “Hij was een slachtoffer van zijn tijd”
Geert Houck
Gepubliceerd:
Jan De Lichte was een slachtoffer van zijn tijd, zegt historicus Danny Lamarcq uit Zottegem. “Hij werd geboren in een arm gezin en leefde in een tijd waarin Vlaanderen getroffen werd door een oorlog. Het was een af- en aanlopen van vreemde troepen tijdens de Oostenrijkse successieoorlog. Bovendien waren er enkele misoogsten. Al die factoren spelen mee in zijn leven.”
Bepalend was zijn afkomst: hij kwam uit een marginale familie, die de eindjes niet altijd aan elkaar kon knopen en vaak op het dievenpad ging. “Al vrij jong begint hij kleine diefstallen te plegen”, vertelt Danny Lamarcq. “Eerst steelt hij wat appels, groenten en kippen, maar daarna gaat het van kwaad naar erger. Rond zijn vijftiende gaat hij het huis uit en begint hij met gelijkgezinden roofovervallen te plegen. Er vallen ook doden, maar voornamelijk onder de bendeleden zelf.”
Er was geen sprake van een georganiseerde bende, veeleer een los samenwerkingsverband van boeven. Ze waren actief in het gebied tussen Leie en Dender. Toen de oorlog wat stabiliseerde trokken de Franse troepen op klopjacht om de orde te herstellen. Jan De Lichte werd daarbij opgepakt en op 14 november 1748 ter dood gebracht op de markt van Aalst.
Legende ontstaat pas in de 19e eeuw
Het beeld van de bende, zoals we haar nu kennen, is pas beginnen te leven in de 19e eeuw, door volksboeken. Pas in die periode spreken ze van De Bende van Jan De Lichte en is de legende echt beginnen te leven.
“De bende van Jan De Lichte werd toen afgeschilderd als de schrik van Vlaanderen”, gaat Lamarcq verder. “Onverschrokken mannen die overvallen pleegden bij de rijken en stalen om het onder de armen te verdelen. De werkelijkheid lag wel even anders. Ze gingen vooral stelen bij plattelanders, ambachtslieden en winkels. Daar was niet zoveel geld te rapen. Ze namen vooral textiel en eten voor zichzelf mee.”
In Zottegem zijn ze Jan De Lichte nog niet vergeten: sinds 1988 is er daar een Jan De Lichtepad. De stad heeft ter gelegenheid van zijn 300e geboortedag de infoborden langs die route helemaal vernieuwd.
Historicus Danny Lamarcq schetst leven van Jan de Lichte, een struikrover uit Zottegem die 300 jaar geleden werd geboren
