Wat vliegt de tijd: vrtnws.be bestaat vandaag 20 jaar, wat met de toekomst?

Guy Verhofstadt stond 20 jaar geleden klaar om zichzelf op te volgen als premier, zonder de groene partijen. N-VA kwam voor het eerst op en haalde amper 1 federale parlementszetel, voor toenmalig voorzitter Geert Bourgeois. Het lijkt een andere tijd. Een tijd waarin VRT begon te investeren in deze nieuwssite, met het oog op de verkiezingen van 2003. 

“VRT heeft heel lang geaarzeld. Maar we voelden wel aan dat we ook op dat internet aanwezig moesten zijn”, herinnert Dirk Reynaers zich. Vandaag is hij coördinator van de binnenlandredactie, in 2003 een van de 3 eindredacteurs van de nieuwe site. In die periode had nog maar 35 procent van de Vlamingen een internetverbinding. De meeste mensen werkten met een modem, via de vaste telefoonlijn. “We wisten toen niet dat het zo zou groeien en we de nieuwsconsumptie helemaal op haar kop zouden zetten.” 

"Vrtkies.net was echt ons kindje", bevestigt Eva Van dyck, vandaag eindredacteur bij het radionieuws en "De ochtend" op Radio 1. “We mochten met een klein groepje een verkiezingssite verzinnen en ons goesting doen. Er bestond niks, hé. Als je die site vandaag zou zien, vond je die wellicht oersaai. Een lijstje met 12 artikels onder elkaar, zeer summier. Maar we hadden wél het gevoel: dit gaat iets worden.”

Een kleine vijf weken voor de federale verkiezingen van 18 mei 2003 begon de site als een soort test, met enkel verkiezingsnieuws. Tegelijk werd ook al aan de opvolger gewerkt, want meteen na de verkiezingen vervelde vrtkies.net tot vrtnieuws.net. Een site die naast politiek nieuws ook oog had voor sport, cultuur en het buitenland.

Er waren in 2003 al redelijk lange achtergrondstukken, maar het gros van de artikels bestond uit veredelde radioberichten. Er was toen ook nauwelijks video te vinden op de site. Video is pas gedigitaliseerd in 2007, daarvoor was het behelpen met fysieke tapes. Pas als "Het Journaal" ze had uitgezonden, kon de onlineredactie met die tapes aan de slag. Er was een soort beeldhoek ingericht op de nieuwsdienst, maar dat overzetten kon uren duren.

“Het schrijven lukte aardig, maar technisch was dat geen stabiel systeem. Daar is stevig gevloekt, toen alweer een artikel gewoonweg verdween", lacht Reynaers. "De technici zaten heel vaak op de redactie, onder anderen Steven Rombaut (nu een van onze economische experts op de redactie, red.). Die stond mee aan de wieg van de website.”  

Teletekst was in die beginperiode veel populairder, met dagelijks tot een miljoen gebruikers. Langzaamaan versmolten de redacties en groeide de populariteit van vrtnieuws.net, sinds 2008 bekend als deredactie.be. In juni 2016 werd de stekker uit Teletekst getrokken, een jaar later kreeg de site de huidige naam: vrtnws.be.

Vrtnieuws.net begon dus heel bescheiden, met een handvol artikels per dag en amper een paar duizend nieuwsgebruikers. Een van de livestreams van "Villa politica" moest het in de beginperiode stellen met welgeteld drie kijkers. De arrestatie van Saddam Hoessein in Irak op 13 december 2003 zorgde voor een eerste piek van meer dan 10.000 lezers. Vandaag zijn we teleurgesteld als we geen 750.000 gebruikers bereiken. 

Dat de nieuwssite van VRT al 20 jaar bestaat, verbaast internetpionier en transformatiestrateeg Jo Caudron helemaal niet. Als oud-directeur van The Reference bouwde hij in de jaren negentig de eerste Belgische websites uit: "Dat was echt pionieren. We hebben in 1995 de eerste website van de krant De Tijd gemaakt, maar dat was gewoon een website met informatie, zonder nieuws."    

"Het duurde wel even voor een krant of een ander mediabedrijf de stap durfde te zetten. Vandaag is het de primaire nieuwsbron, maar dat heeft jaren geduurd. Na de internetcrisis van 2001 (toen verschillende grote internetbedrijven veel marktwaarde verloren en bij ons Lernout & Hauspie failliet ging, red.) zijn veel toepassingen plots volwassen geworden. De mediaconsument was er toen ook klaar voor, het internet werd volwassen. Dat VRT net toen begon met een nieuwssite, paste in de tijdgeest. Alles daarvoor was experimenteel." 

Vandaag lezen meer mensen dit artikel mobiel, op hun smartphone, dan op een laptop of desktop, maar dat betekent niet automatisch het einde van de klassieke website, stelt Caudron: "Er zijn heel wat internettoepassingen waar een groter scherm via een klassieke browser handiger blijft." 

"Niemand werkt graag aan een Excel op een tablet. Korte filmpjes zijn oké op een klein scherm, maar een volledige film op Netflix op een klein scherm bekijken? Daarvoor moet je al een tiener zijn. Sommige dingen zullen dus blijven bestaan op de computer, maar nieuws zal toch alsmaar meer naar mobiel verschuiven. Dat zal voor commerciële nieuwsbedrijven een grotere uitdaging zijn dan voor VRT, waar reclame-inkomsten minder belangrijk zijn."

Van vrtkies.net tot vrtnws.be heeft VRT een enorme technologische evolutie doorgemaakt. Maar de basis bleef al die tijd dezelfde: een journalist van vlees en bloed, de talloze collega's die deze website al 20 jaar up-to-date houden. Hoe ziet transformatiestrateeg Jo Caudron hun toekomst? 

"Ik heb al heel veel zien gebeuren en veel voorspellingen gemaakt. Artificiële intelligentie - AI - lijkt toch anders, als je ziet hoe snel het plots gaat. Zelf gebruik ik nu Bing als zoekmachine (de zoekmachine van Microsoft die sinds kort gebruik maakt van artificiële intelligentie, red.). Ik stel daar vragen aan die dan leiden tot een artikel, geschreven op mijn maat. Daar staat nu nog regelmatig foute informatie tussen, maar over 20 jaar zullen die problemen zijn opgelost."

Eens die fouten uit het systeem zijn, dan vraag je volgens Caudron gewoon duiding aan artificiële intelligentie: "Dan krijg je artikels zoals ze op de site of in de krant zouden staan, maar geschreven door AI. Over 20 jaar wellicht ook op basis van dezelfde bronnen waar journalisten vandaag mee werken. Dat wordt de grote uitdaging voor de volgende jaren."

"Maar ik ga eerlijk zijn", besluit Caudron. "Met elke technologische én maatschappelijke stap die we zetten, wordt de rol van een onafhankelijke, openbare omroep alleen maar groter. Je moet digitaal blijven evolueren – maar die oorspronkelijke opdracht om iedereen te bereiken, om breed te gaan en om te depolariseren, die is fundamenteel."