Je kan je eigen geheugen niet altijd vertrouwen, zelfs niet als het gaat over iets dat maar een paar seconden geleden gebeurd is. Dat blijkt uit onderzoek van cognitief psycholoog Marte Otten (Universiteit van Amsterdam): "Na twee seconden begint het geheugen al fouten te maken."
Een letter zien en nog geen drie seconden later niet meer weten of die letter al dan niet gespiegeld was: het kan makkelijk gebeuren, blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam. In vier experimenten lieten ze proefpersonen letters zien, waarvan een deel gespiegeld. De proefpersonen moesten vervolgens enkele seconden later vertellen welke letters ze hadden gezien en of ze gespiegeld waren. In de helft van de gevallen ging dat fout. Zelfs wanneer mensen aangaven dat ze zeker waren van hun stuk.
"We wisten al wel uit andere onderzoeken dat mensen vaak fouten maken bij dergelijke experimenten, maar we waren nog niet zeker of het al fout liep bij de perceptie of pas later. Nu weten we dat het misloopt bij het opslaan van de herinnering," legt onderzoekster Marte Otten uit in "De wereld vandaag" op Radio 1.
Dat herinneringen al zo snel onbetrouwbaar zijn, is verrassend. Het was wel al langer geweten dat het langetermijngeheugen niet altijd betrouwbaar is en dat ons geheugen vrij snel achteruit gaat. We vergeten snel details en voegen zelfs elementen die nooit echt gebeurd zijn, toe aan onze herinneringen. Er werd altijd aangenomen dat het kortetermijngeheugen veel betrouwbaarder was. Die veronderstelling haalt dit onderzoek dus onderuit.
Hoe komt dat?
Naar een verklaring waarom ons kortetermijngeheugen minder betrouwbaar is dan eerst gedacht is het nog gissen, maar er zijn wel enkele theorieën. "Dit past heel goed binnen een belangrijke theorie in de cognitieve psychologie, die uitgaat van predictive coding", zegt Otten.
Maar wat wil dat concreet zeggen? Wel, volgens die theorie wil je al je kennis over de wereld meteen mobiliseren terwijl je de wereld waarneemt. "Op basis van je ervaringen heb je allemaal onbewuste theorieën van wat er waarschijnlijk gaat gebeuren en die voorspellingen toets je aan wat er effectief binnenkomt. Op die manier beïnvloedt de kennis die je al hebt, hoe je de buitenwereld waarneemt."
Nu is het vooral nog een kwestie van nog meer onderzoeken uitvoeren. "We hebben nu nog een vrij abstract onderzoek gedaan, we denken wel dat dit een meer algemeen principe laat zien", zegt de onderzoeker. "We willen dat graag nog extra gaan testen, ook in meer natuurlijke situaties. Zo zouden we bijvoorbeeld kunnen kijken of dit ook speelt bij vooroordelen of stereotiepen die we hebben bij bepaalde mensen. We zouden kunnen kijken of we zelf aanpassen hoe we kijken naar bepaalde mensen."
Ons kortetermijngeheugen is minder betrouwbaar dan gedacht
