1 op de 6 mensen worstelt met onvruchtbaarheid: "De zaadkwaliteit van mannen gaat erop achteruit"

Zo'n 17,5 procent van alle volwassenen, over heel de wereld, heeft last van onvruchtbaarheid. Dat meldt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in een nieuw rapport. Van onvruchtbaarheid is volgens de WHO sprake als een koppel er na twaalf maanden van "regelmatige onbeschermde geslachtsgemeenschap" niet in slaagt om natuurlijk zwanger te worden.

"Dat is veel, maar het is de realiteit die we dagelijks zien in de kliniek", zegt fertiliteitsarts Frauke Vanden Meerschaut (UZ Gent) in "De wereld vandaag" op Radio 1. Een deel van de verklaring heeft volgens haar te maken met de registratie van die cijfers. "Die is op dertig jaar enorm verbeterd", zegt ze. "De toegankelijkheid is erop vooruitgegaan en het taboe is verminderd. Dat zal zeker een factor zijn."

Al is dat maar een deel van de uitleg. Ook de algemene vruchtbaarheid is er de laatste jaren op achteruitgegaan, benadrukt ze. "Wat vrouwen betreft, zien we meer en meer aanmeldingen boven de 35 jaar. Voor hun kansen om spontaan of via een ivf-behandeling zwanger te worden, is dat niet goed. Langs de andere kant wijzen rapporten ook op de dalende zaadkwaliteit van mannen."

De redenen voor de daling van die spermakwaliteit zijn volgens Vanden Meerschaut niet altijd even eenduidig. Veel wetenschappers wijzen op het gevaar van hormoonverstoorders, maar hoe groot die invloed precies is, blijft voer voor discussie. "Er zal zeker een link zijn, maar het is moeilijk om die causaliteit in studies hard te maken. Het is alleszins wel een feit dat ze bij dieren vruchtbaarheidsproblemen in de hand kunnen werken. Dat werd al aangetoond bij vissen die blootgesteld werden aan afvalwater, dus het zal hoogstwaarschijnlijk ook bij de mens een rol spelen."

Het rapport maakt bovendien duidelijk dat onvruchtbaarheid niet discrimineert, zoals WHO-topman Adhanom Ghebreyesus het verwoordt. Het probleem komt overal ter wereld ongeveer even vaak voor. Maar de beschikbare zorg voor getroffenen verschilt wel, en is in welvarende landen meer voorhanden. "Toegang is één ding, het kunnen veroorloven is nog een ander verhaal", besluit Vanden Meerschaut. "België voorziet een terugbetaling, maar er zijn maar weinig landen die dat doen. In grote delen van de wereld wringt voor veel koppels daar nog het schoentje."