Franse president Emmanuel Macron wil voor einde van de zomer nieuw wetsvoorstel over euthanasie

In Frankrijk is actieve euthanasie, of het toedienen van een dodelijk middel aan iemand, verboden. Passieve euthanasie door het uitschakelen van machines, en indirecte euthanasie, waarbij sterke medicatie de pijn verlicht en als neveneffect heeft dat het sterven wordt versneld, zijn toegestaan.

Met zijn bestaande wetgeving is Frankrijk een uitzondering naast de omringende landen. De voorbije jaren hebben steeds meer Europese landen, waaronder onder meer Nederland en Spanje, hulp bij levensbeëindiging onder toezicht toegestaan. Ons land legaliseerde euthanasie 20 jaar geleden al, als tweede land in de wereld.

Veel Fransen die euthanasie willen, steken dan ook de grens over, naar België of Zwitserland, waar 'onbaatzuchtige hulp bij zelfdoding' legaal is. De voorbije jaren waren er daarnaast ook spraakmakende gevallen van doodzieke Fransen die zelf probeerden om een einde aan hun leven te maken, omdat artsen niet wilden meewerken. 

"Er is nu soms sprake van onmenselijke situaties en daar moeten we verandering in brengen", zei president Emmanuel Macron vorig jaar. Hij riep een burgercommissie in het leven die zich moest buigen over deze vraag: Is het kader rond hulp bij levensbeëindiging aangepast aan de verschillende situaties die zich voordoen of moeten er eventueel wijzigingen worden aangebracht?

184 willekeurig gekozen burgers, representatief voor de Franse bevolking, hebben sinds december over deze vraag gereflecteerd. Afgelopen weekend kwamen ze naar buiten met een lijvig rapport, dat ze vandaag hebben overhandigd op het Elysée, de ambtswoning van de Franse president. 

De conclusie van het rapport is dat euthanasie moet worden gelegaliseerd, zij het onder strikte voorwaarden. Het huidige kader is volgens de burgercommissie niet aangepast. 

Ze houdt daar overigens niet uitsluitend de wetgeving voor  verantwoordelijk. Zaken die de huidige wet wél toestaat, met name palliatieve zorg, zijn volgens de commissie onvoldoende toegankelijk of toereikend. Het burgerplatform spreekt wat dat betreft van een "onrustwekkende toestand" van het Franse zorgsysteem.

Met haar slotconlusie was de commissie wel niet eensgezind: ruim driekwart stemde vóór legalisering van euthanasie, bijna een kwart was tegen. Om die laatste groep tegemoet te komen, adviseert de commissie om genoeg waarborgen en controles in te bouwen. Zo moet iemand ongeneeslijk ziek zijn, en moeten verschillende artsen en specialisten elk verzoek bestuderen.

"Over de precieze invulling was er veel verdeeldheid", zegt correspondent Frank Renout in Parijs. "Hoe moet ondraaglijk lijden gedefinieerd worden: daar is de commissie niet in meerderheid uitgekomen". Ook over andere gevoelige punten, zoals wat met minderjarigen of mensen die wilsonbekwaam zijn, werd geen meerderheid gevonden.

Het advies van de burgercommissie is niet bindend, maar president Macron is wel degelijk van plan om de bestaande wetgeving aan te passen. Hij heeft de regering en de parlementaire kamers de opdracht gegeven om vóór het einde van de zomer met een nieuw wetsvoorstel te komen, gebaseerd op het "solide" rapport van het burgerplatform.

"U beklemtoont terecht dat actieve hulp bij sterven nooit vanuit een sociaal motief mag worden verleend", richtte Macron zich in een toespraak tot de leden van het burgerplatform. In die toespraak noemde hij al enkele "rode lijnen" die een nieuwe Franse euthanasiewet moet bevatten. Zo sluit hij euthanasie voor minderjarigen uit.