Honderden anderstalige jongeren wachten mogelijk nog tot september op een school

Samantha Pasion is 13 en woont sinds januari in Oostende met haar Filippijnse moeder, Belgische plusvader en haar kleine broer. Sindsdien wil ze Nederlands leren in een OKAN-klas, een Onthaalklas voor Anderstalige Nieuwkomers. Maar in de scholen van Oostende is er geen vrije plek meer en dus zit ze thuis. Vermoedelijk nog tot september.

Haar gepensioneerde plusvader Philippe Peere geeft haar nu noodgedwongen een uurtje thuisonderwijs per dag, ook online maakt ze dagelijks oefeningen. Groenten en fruit in het Nederlands aanwijzen lukt vlot, maar thuis zinnen leren maken, is moeilijk. Samantha is teleurgesteld: “Ik had gehoopt om nu al naar school te kunnen, maar ik denk dat het pas ten vroegste in september zal lukken.”

Peere heeft het gevoel van het kastje naar de muur gestuurd te worden: “Scholen bieden me geen oplossing en ook vanuit de lokale politiek is het lang wachten op een antwoord. Op de internationale school haalde Samantha altijd in de 90 procent, ik wil dat ze zo snel mogelijk haar secundaire studies hier kan beginnen.”

Zoals Samantha zijn er veel jongeren die wachten op een plek op school. Er zijn geen exacte cijfers over hoeveel jongeren er op wachtlijsten staan, maar een rondvraag van onze redactie bij de centrumsteden leert dat het minstens om honderden jongeren gaat.

Dat is een groot probleem, vindt Johan De Wilde, voorzitter van het Lokaal Overlegplatform in Aalst: "Hun recht op onderwijs wordt geschonden, waardoor ze niet alleen kansen missen om de taal te leren en zich verstandig te ontwikkelen. Het sluit hen nog in andere betekenissen uit en dat is zeer frustrerend."

In de provincie Antwerpen is de nood het hoogst: in Turnhout gaat het om een 30-tal jongeren, in Mechelen om 73 en in de stad Antwerpen staan maar liefst 320 jongeren op een wachtlijst. Dit schooljaar werd er daarom een project opgestart voor een 70-tal wachtende jongeren. Zij kunnen overdag terecht bij verschillende jeugdorganisaties voor activiteiten om Nederlands te stimuleren, maar onderwijs krijgen ze niet. Ook Leuven denkt aan zulke alternatieve activiteiten voor jongeren, daar wachten 15 à 20 jongeren op een plaats. In Brussel proberen ze samen te werken met scholen in de Vlaamse rand om een oplossing te vinden voor een 55-tal leerlingen.

In Oost-Vlaanderen zoeken ze voor 16 leerlingen in Aalst een plaats, en voor een 30-tal in Sint-Niklaas. In Gent hebben ze dan weer enkele plekjes over. In West-Vlaanderen heeft enkel Oostende een plaatsgebrek voor 35 leerlingen. In Roeselare zitten alle plaatsen vol, in Brugge en Kortrijk is voorlopig geen wachtlijst nodig. Ook in Limburg, in Hasselt en Genk, slagen scholen er net in om alle leerlingen een plek te geven, al merken ze ook daar dat ze nog nooit zoveel leerlingen hebben zien instromen.

Dat blijkt ook uit de cijfers: de afgelopen maand waren 8454 OKAN-leerlingen ingeschreven in het voltijds secundair onderwijs. Dat is maar liefst de helft meer dan vorig jaar in maart, en het hoogste aantal tot nu toe. 

In veel steden is te horen hoe scholen enorme inspanningen hebben gedaan om plaatsen bij te creëren. "Maar de rek is eruit", klinkt het verschillende keren op het terrein. Want voldoende lokalen en vooral voldoende leerkrachten vinden in tijden van een lerarentekort is niet eenvoudig. De job van OKAN-leerkracht is dan ook erg uitdagend want je krijgt een erg diverse groep leerlingen voor je met soms zware emotionele bagage uit oorlogsgebied. 

In sommige regio's is het bovendien moeilijk om scholen te overtuigen een OKAN-afdeling op te starten wanneer ze daar geen ervaring mee hebben. In Hasselt hebben ze wel een plan B klaar wanneer het huidige aanbod niet langer volstaat. Dan zijn verschillende scholen bereid om alsnog met een eigen OKAN-klas aan de slag te gaan. In Aalst proberen ze nieuwe scholen dan weer warm te maken door een opendeurdag voor schooldirecteurs in een OKAN-school te organiseren.

Ook Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA)  zegt te botsen op de limieten van het mogelijke door het lerarentekort. Voor een oplossing kijkt hij ook naar het federale asielbeleid: "We roeien met de riemen die we hebben, vooral de toestroom van vluchtelingen moet stoppen."

Voor Samantha betekent de situatie vandaag dat ze deze paasvakantie de bib van Oostende een bezoek zal brengen om studiemateriaal te zoeken. Zo hoopt ze al een basis Nederlands te hebben wanneer ze in september dan hopelijk toch in een klas kan starten.