Finland trekt naar de stembus: wordt premier Sanna Marin herverkozen? 

Het Finse parlement heeft in het totaal 200 parlementsleden die rechtstreeks verkozen worden door het volk. Dit gebeurt via 13 kiesdistricten die elk verschillende kandidaten naar het parlement afvaardigen, afhankelijk van de inwoners en de grootte van het district. Een regering kan worden gevormd door meerdere partijen als ze in totaal 101 zetels hebben.

Sanna Marin is sinds 2019 premier. Ze was 34 jaar toen ze de taak op zich nam, en was op dat moment de jongste premier ter wereld. Ze maakt deel uit van de Sociaal Democratische Partij (SDP) en leidt een coalitie van vijf partijen. Voor ze premier werd, was Marin vicevoorzitter van de SDP en minister van Vervoer en Communicatie. Eerder was Marin ook gemeenteraadslid en voorzitter van de jongerenafdeling van de SDP.

Marin regeerde tijdens twee grote crises: de coronapandemie en de Russische inval in Oekraïne. Beide crises leidden tot inflatie, een energiecrisis, oplopende staatsschulden, en dus ook een stijging van de dagelijkse kosten. Maar Marin weigerde te besparen op onderwijs, zorg of sociale voordelen. De oplopende staatsschulden moeten op andere manieren worden beperkt, volgens de premier.

Marin stond ook in de "Top 100 Next 2021"-lijst van het invloedrijke tijdschrift Time. Het tijdschrift brengt elk jaar een top 100 van opkomende leiders die de toekomst zouden vormgeven. Time benadrukt dat Marin bewezen heeft dat een goed leiderschap niet samenhangt met leeftijd.

De Finse premier vindt zelf ook dat politici en journalisten te vaak de nadruk leggen op haar leeftijd en geslacht. "Ik hoop dat het op een dag geen probleem meer zal zijn, dat deze vraag niet meer zal worden gesteld. Ik wil mijn werk zo goed mogelijk doen. Ik ben niet beter of slechter dan een man van middelbare leeftijd", zei Marin in een interview  met Vogue.

De kritiek die Marin in haar 4 jaar als premier kreeg, ging niet altijd over haar beleid. Zo kreeg ze commentaar omdat ze een "te diepe" decolleté had op een foto. Er was ook veel ophef over de "dansvideo" die viraal ging, waarin Marin uitbundig feest en danst. "Er is nog vaak een beeld dat vrouwen minder thuis horen in de politiek en zeker in de hoogste functies. Mannen worden geschikter geacht", zei postdoctoraal onderzoeker aan de UGent Robin Devroe na het incident op Radio 1.

De drie partijen die de meeste kans maken zijn:

Volgens de laatste peiling van de Finse openbare omroep zijn deze drie partijen aan elkaar gewaagd. SDP zou 19.9 procent van de kiezers overtuigen, de NCP 20.8 procent en de Finnenpartij 19 procent. Er zijn ook nog 7 andere minder populaire partijen in het parlement. Die partijen hebben elk minder dan 10 procent in de recentste peiling. 

Na de verkiezingen zal het naar alle waarschijnlijkheid enkele weken duren voor er een regering gevormd is. De drie grote partijen zullen allicht niet samen een regering vormen. Zo wil de SDP bijvoorbeeld niet samenwerken met de Finnenpartij omdat zij "openlijk racistisch" zijn. 

De drie zullen dus met kleinere partijen moeten samenwerken om genoeg zetels te hebben. Drie van de zeven kleinere partijen volgen de SDP en zeggen dat ze niet met de Finnenpartij willen samenwerken. De NCP is wel bereid om gesprekken te voeren met alle partijen, maar dat wil niet zeggen dat elke partijcombinatie mogelijk zal zijn. De Centrumpartij wil naar eigen zeggen niet samenwerken met partijen die in de huidige regering zitten.

De drie grootste partijen gaan ook voor het premierschap. Zij willen elk hun partijleider voordragen als premier. Voor de SDP is dat nog steeds Sanna Marin, voor de NCP zal dit Petteri Orpo zijn, en voor de Finnenpartij is dat Riikka Purra. 

Petteri Orpo (rechts op de foto) is de 53-jarige partijleider van de NCP. Hij zegt dat hij als premier verantwoordelijker zou zijn dan Marin en verwijst hiermee naar de oplopende staatsschulden.

Riika Purra (links op de foto) is de 46-jarige partijleider van de Finnenpartij. Purra staat erop dat als ze premier wordt, ze immigratie zou inperken. Ze spreekt in eenvoudige en klare taal, en wil zo de "gewone" mensen bereiken.

De economie is een belangrijk onderwerp van de verkiezingscampagne. De voorbije jaren liep de staatsschuld op tot 144 miljard euro, door de coronapandemie en de verhoogde veiligheidsmaatregelen na de Russische invasie van Oekraïne. Andere partijen beschuldigen Marin van nalatigheid, ze zou niet verantwoordelijk genoeg zijn omgegaan met het geld. Orpo (NCP) stelt besparingsmaatregelen voor en wil de belastingen verlagen. Marin weigert te besparen op het onderwijs, zorg of sociale voordelen.

Verder zijn migratie, de achteruitgang van het onderwijs, de oorlog tussen Rusland en Oekraïne, en het klimaat belangrijke kwesties voor de Finse kiezers. 

Finland heeft een grens van 1.300 kilometer met Rusland. Na de Russische invasie van Oekraïne heeft Finland de veiligheidsmaatregelen verhoogd. Ze zijn onder meer gestart met het bouwen van een muurgrens. Initieel was de meerderheid van de Finnen tegen het NAVO-lidmaatschap, maar dat veranderde na de Russische invasie. Nu is 80 procent van de Finnen voor de toetreding. 

Het Finse parlement heeft begin maart met een grote meerderheid het lidmaatschap goedgekeurd. Nu ook Hongarije de toetreding heeft bekrachtigd, komt Finland steeds dichter bij het NAVO-lidmaatschap. Gisteren zette Turkije als laatste NAVO-lidstaat het licht op groen voor de Finse toetreding.

Of Finland tot de NAVO zal toetreden met Sanna Marin of met een andere premier, valt nog af te wachten.