"We zijn allemaal als vis begonnen": drie expo’s in Hasselt dompelen je onder in water

Achter roodfluwelen gordijnen tuimel je in kussens en kijk je naar een video. Je waant je op de bodem van de zee. Er zijn octopusarmen te zien, maar ook de warme omhelzing van moeders en baby's. Iemand zingt een liedje. “Ik hoop dat je smelt,” lacht de Brussels-Franse kunstenares Laure Prouvost, “het is 37 graden hierbinnen, lichaamstemperatuur. Dit gaat over het begin, vòòr er zelfs maar taal is. We zijn allemaal als vis begonnen. Ik onderzoek vaak hoe mens, plant en dier in elkaar overgaan.” 

Prouvost filmde in een Finse sauna met haar eigen dochtertje als model. De kunstenares was al eerder in ons land te zien met uitnodigende installaties: een octopus op het strand van De Panne tijdens Beaufort, of een gigantische moederwalvisbuik om in te dansen op het Horst-festival in Vilvoorde. Heel recent maakte Laure Prouvost ook een reusachtige florale tekening op de glazen gevel van Kanal in Brussel. 

Het werk van Prouvost is een van de blikvangers in Z33, het Hasseltse huis voor actuele kunst, design en architectuur. Daar lopen drie tentoonstellingen over hetzelfde thema: water. Maar de vaarroutes zijn verschillend. “River of rebirth” is een kunstexpo die kijkt naar water als bron van verhalen. In “Format 2023” is werk te zien van jonge ontwerpers met pertinente ecologische vragen. “Healing water” gaat over het kalmerende effect van water. Alle drie zijn ze aantrekkelijk, zowel voor het oog als voor het oor.

Kunstenares Michèle Matyn is gefascineerd door water. “Pure magie! Water is ongelooflijk als materie. Fijn in zijn reflectie of doorschijnend, maar soms ook een dikke olieblubber. Water trekt aan en stoot af. En heeft veel geschiedenis. Dat voelen we, maar we kunnen er de vinger niet op leggen.” Matyn presenteert in Z33 een enorm genaaid gordijn van papier, waarop uitvergrote polaroids zijn geprint. Beelden van de rivier de Dommel, die ze heeft afgestapt van Peer tot in Eindhoven. Je hoort het papier ritselen, net als de rivier. 

Er zijn prachtige schilderijen van Thierry De Cordier te zien, “zeeschappen” die nog niet eerder samen tentoongesteld werden. Maar ook kunst die verwijst naar water als oerelement, via rieten zuilen of recipiënten van keramiek, waar Maika Garnica (die onlangs de Fintroprijs kreeg) muziek mee maakt. Curator Tim Roerig: “Water als bron van verhalen over leven, dood en wedergeboorte, zoals de zondvloed, of het oversteken van een rivier naar een ander leven.” 

Veel geestige interventies ook in Hasselt. Wat dacht je van een installatie waar waterdamp letters en woorden vormt over oceanen, wolken, regen en rivieren: de eeuwige cirkel van water. Je helemaal onderdompelen kan in de expo “Healing water”. Curator Annelies Thoelen:  “Dit gaat over onze prestatiemaatschappij, waar alles veel te snel gaat en we met veel burn-outs kampen. Wetenschappelijk onderzoek bewijst dat je hartslag daalt in de buurt van water. Deze kunstenaars en ontwerpers proberen rust te brengen en ons even uit de hectiek van de dag te halen.” 

Je stapt van de ene beleving in de ander, met veel licht en reflecties. Of je blijft stilstaan. De bekroonde ontwerper Sep Verboom maakte speciaal voor deze expo een werk dat uitnodigt tot stilvallen. Op een natuurstenen tafel laat verdampend water kalkaanslag achter. Heel, heel traag.

Z33 toont water van zijn mooie, inspirerende, betekenisvolle kant. Maar er is ook een keerzijde: de problemen en de extremen van water. Overstromingen of schaarste, denk maar aan de recente rampen in Limburg en in Wallonië, of de lage grondwaterstand. 

Het zijn jonge pas afgestudeerde designers die in de expo “Format 2023 - Water expeditions” enkele frisse ecologische ideeën uitwerken. Het regenwater van het kunstencentrum Z33 opvangen, met buizen door het héle museum pompen en filteren zodat je je erin kunt wassen. Het bad staat klaar. De spreekwoordelijke rode loper uitrollen voor water in de stad en voor meer openbare zwemruimte. Of het publiek uitnodigen om avonturen in de achtertuin te beleven. Juul Prinsen: "Ik hou een pleidooi voor wat meer “backyard adventuring”, door allerlei beken en stroompjes te beschouwen als trage waterwegen." Prinsen doet verslag van haar eigen voet- en vaartochten met waterdicht pak.

Water is een rijk thema. “Het is een heel groot onderwerp dat we telkens vanuit een andere invalshoek benaderen. Via kunst en design. Poëtisch, maar ook oplossingsgericht,” besluit curator Tim Roerig.