Vanaf 2024 zullen personeelsleden van de Vlaamse overheid niet langer vastbenoemd worden. Nieuwe personeelsleden zullen vanaf dan enkel contractueel in dienst genomen worden. Maar wat is een vaste benoeming eigenlijk en wat is het verschil met een gewoon contract?
Wat is een vaste benoeming?
Bij de overheid kan je op twee manieren tewerkgesteld zijn. Ofwel werk je met een gewone arbeidsovereenkomst, net zoals in de privésector. Ofwel kan je vastbenoemd worden. De arbeidsvoorwaarden voor wie vast benoemd is, zijn niet onderhandeld of opgenomen via een contract, maar zijn vastgelegd in een wettelijk statuut. (Vandaar ook de naam "statutairen").
In de openbare sector gebeurt zo'n vaste benoeming via een selectieprocedure. In het onderwijs moet je een bepaalde anciënniteit hebben opgebouwd om vast benoemd te worden.
Wat is het verschil met een gewoon contract?
Vooral in het begin en het eind van de arbeidsrelatie zijn er wat verschillen tussen een gewone arbeidsovereenkomst en een vaste benoeming. "Een benoeming is juridisch een eenzijdige beslissing", legt professor arbeidsrecht Alexander De Becker (UGent) uit. "Als ambtenaar stem je in met de benoeming, maar je kan niet onderhandelen over je arbeidsvoorwaarden zoals je loon. De overheid legt die op."
Je contract kan alleen beëindigd worden door je werkgever in de gevallen bepaald in dat statuut, en dat gaat vooral over tucht en evaluatie. "Wanneer er besparingen zijn binnen het bedrijf of er een functie wegvalt, kan je niet geraakt worden als statutair", gaat De Becker verder.
In de privésector kan je iemand ontslaan en ligt die persoon snel buiten. "Het kan een bedrijf veel geld kosten, maar de persoon zal niet meer op de werkvloer terechtkunnen." Met een ambtenaar zal dat niet lukken, daarvoor moet de werkgever een hele tucht- of evaluatieprocedure doorlopen.
Voor- en nadelen
Een van de belangrijkste voordelen is dus de zekere bescherming tegen ontslag. Maar omdat je vasthangt aan een juridische benoeming, is er wel weinig plek voor flexibiliteit. Als personeelslid maak je bijvoorbeeld minder snel kans op een beloning of doorgroeimogelijkheden.
Waar gebeuren nog vaste benoemingen?
Enkel bij de overheid kunnen werknemers een vaste benoeming krijgen. Het idee erachter is dat je als ambtenaar niet moet vrezen voor ontslag als je politieke druk voelt. Een rechter of professor aan de universiteit kan op die manier niet zomaar opzijgeschoven worden wanneer hun uitspraken niet naar de zin zijn van hun werkgever.
