Nieuwe wet in Israël beperkt mogelijkheden om premier af te zetten

Volgens de nieuwe wet kan de premier enkel om psychologische of andere medische redenen gedwongen worden om tijdelijk een stap opzij te zetten. Driekwart van de ministers moeten daarmee akkoord gaan en ook een meerderheid van de leden van de Knesset, het Israëlische parlement.

Er waren al bepalingen in de wet over wat er kan worden gedaan als de premier "niet meer functioneert", maar die waren niet echt concreet. Deze nieuwe wet geeft wel de precieze procedure aan én beperkt dus ook meteen wat je kan verstaan onder "niet meer functioneren". Ook kan alleen de regering ingrijpen, het Hooggerechtshof en het Openbaar Ministerie worden buitenspel gezet. 

Er komt veel kritiek op de wet, omdat die speciaal ontworpen zou zijn voor premier Benjamin Netanyahu. Tegen Netanyahu lopen nog steeds drie rechtszaken, onder meer voor omkoping en fraude.

En daar komt de kat op de koord: de wet past in een grotere hervorming van het gerecht in Israël, waar al langer veel protest tegen is. Met die hervorming worden bepaalde rechterlijke machten ingeperkt, ten voordele van de politiek. Zo zou de regering bijvoorbeeld meer rechters kunnen benoemen en zou het Hooggerechtshof niet meer kunnen ingrijpen bij de benoeming van ministers.

Netanyahu was tot een tijd geleden ook betrokken bij de gerechtshervorming, maar heeft er dan wat afstand van genomen. Het Openbaar Ministerie zou van plan zijn geweest om hem te dwingen een stap opzij te zetten, wegens een belangenconflict. Netanyahu was bij wijze van spreken mee aan het beslissen dat de regering rechters kan benoemen die over zijn eigen rechtszaak zullen moeten oordelen. 

Maar met deze wet zit Netanyahu dus gebeiteld voor de toekomst, nu de rechterlijke macht helemaal geen mogelijkheid meer heeft om de premier aan de kant te schuiven.

De oppositie is niet te spreken over de nieuwe wet. Voormalig premier Yair Lapid zegt dat de coalitie "als dieven in de nacht een obscene en corrupte persoonlijke wet heeft goedgekeurd, die moet dienen als wapen tegen een gerucht over afzetting". Volgens Lapid is het voor de Israëlische burgers zo nog maar eens duidelijk dat Netanyahu alleen met zichzelf bezig is. 

Ook het Openbaar Ministerie reageerde eerder al dat het tegen de wet is. "Door de mogelijkheden om een premier te dwingen tijdelijk een stap opzij te zetten, creëer je een juridisch zwart gat", klonk het daar.

Tegen de plannen van de regering om het gerecht te hervormen, is ook al langer veel protest in Israël. Tegenstanders vinden dat de rechts-religieuze regering van Netanyahu de rechtstaat probeert uit te hollen, door steeds meer controlemechanismen op de politiek te ontmantelen.

Ook vandaag waren er overal in het land betogingen, manifestanten voeren ook actie voor de huizen van politici. In een televisietoespraak 's avonds riep Netanyahu op tot kalmte, hij wil naar eigen zeggen het land opnieuw verenigen. Hij blijft wel achter de hervormingen staan en benadrukte dat de regering ermee zal doorgaan.