ILVO en UGent onderzoeken welke factoren de biodiversiteit op akkers beïnvloeden

De biodiversiteit op onze akkers ondervindt wel degelijk invloed van nabijgelegen tuinen, wegen of andere landschapselementen. Dat hebben het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) en de UGent vastgesteld bij een onderzoek van een veertigtal identieke tuintjes in Merelbeke, Melle en Oosterzele. Onderzoekers hadden in de tuintjes exact dezelfde planten, insectenvallen en microklimaat sensoren gezet om de invloed van het omliggend landschap te bestuderen. Er werd onder meer gekeken hoe goed een krop sla groeide. "Verharding en bebouwing hadden voor onze parameters altijd een negatief effect", concludeert doctoraatsstudent Frederik Gerits.

Niki Vandriessche

do 23 mrt. 2023 12u43

Niet alleen landbouwers kunnen zorgen voor meer of minder biodiversiteit op landbouwgronden. Dat blijkt uit metingen van wetenschappers in 41 identieke tuintjes van één vierkante meter in Merelbeke, Melle en Oosterzele. Doctoraatsstudent Frederik Gerits (ILVO-UGent) bestudeerde het microklimaat, insecten en plantengroei in verschillende omgeving. "In die tuintjes stonden exact dezelfde planten, insectenvallen en meetinstrumenten. Ze werden strategisch geplaatst in verschillende landschappen en werden beheerd in samenwerking met vrijwilligers. Waar veel akkerbouw was, telden die vrijwilligers meer insecten. Bebouwing zorgde voor een verarming van de biodiversiteit."

Biodiversiteit onder druk

Gerits stelt dat in dichtbevolkte gebieden nabijgelegen steden een grote invloed hebben op het platteland. "We spreken in dat geval over een ‘peri-urbaan platteland’ waarin private tuinen en wegen sterk verweven zijn met akkers. Akkers die intensief gebruikt worden. Vaak met dezelfde gewassen en rassen. Maar er zijn te weinig houtkanten, bomenrijen, of kruidenrijke bermen. De biodiversiteit op het platteland in Vlaanderen staat hierdoor onder druk."

Bebouwing heeft negatieve impact

Uit het onderzoek blijkt ook dat bomen en struiken kunnen bufferen tegen extreem weer. "In de tuintjes werd de temperatuur en het bodemvochtgehalte opgevolgd. In landschappen met veel houtige elementen, zoals bomenrijen, ondervonden de tuintjes minder variatie in temperatuur en in bodemvochtgehalte. In omgevingen met meer akkerbouw en verharde oppervlakken schommelden de temperatuur en het bodemvochtgehalte in de tuintjes meer. Dus als het gaat om verharding en bebouwing was er altijd een negatief effect op onze metingen."

"We moeten samen keuzes maken. Waar kunnen we strategische vegetatie zoals bomen en struiken inrichten als klimaatbuffers? Waar moeten we de aanwezigheid van nuttige insecten extra ondersteunen met kruidenrijke bermen en graslanden? En hoe kunnen we systematisch het vele beton op ons platteland weer beginnen te ontharden?”, besluit Gerits.