Houten dakconstructies in Gentse Sint-Niklaaskerk zijn 800 jaar oud: "Bij de oudste van ons land"

"We doen geregeld onderzoek naar oude dakconstructies in oude gebouwen, in de hoop meer te weten te komen over de geschiedenis van dat gebouw en de stad waarin het gelegen is", legt erfgoedonderzoeker Vincent Debonne van het Agentschap Onroerend Erfgoed uit. 

60 jaar na het laatste onderzoek, besloten Debonne en zijn collega de dakconstructie van de Sint-Niklaaskerk in Gent onder de loep te nemen. "We vroegen ons af wat er na de restauratie is overgebleven van de oorspronkelijke constructies. Enkele delen waren vervangen door betonnen constructies, maar boven het schip en het koor zaten nog een groot deel van de middeleeuwse houten dakconstructie."

Met behulp van een drooghoutboor namen de onderzoekers stalen uit het hout, waarop een jaarringenonderzoek werd gedaan. "Elke boom heeft een reeks van jaarringen. Zo kunnen we te weten komen hoe oud een boom precies is. Uit het onderzoek hebben we kunnen achterhalen dat de balken boven het schip ergens tussen de jaren 1220 en 1224 gekapt zijn. Die boven het koor zijn tussen 1231 en 1240 gekapt."

Onderzoekers hadden al wel vermoedens dat de Sint-Niklaaskerk in het begin van de 13e eeuw gebouwd werd, maar nu is er ook wetenschappelijk bewijs. "Wat ook blijkt uit de resultaten, is dat de dakconstructie van het koor zeer snel gevolgd is op de constructie van het schip. De bouw van de kerk is dus veel sneller gegaan dan gedacht én ze zijn gestart aan de Korenmarkt en geëindigd aan de stadshal. Het zegt ook iets over de stad Gent, in het begin van de 13e eeuw moet er een enorme bouwwerf geweest zijn aan de Korenmarkt."

Ook over de herkomst van het hout is er meer duidelijkheid. "Naar alle waarschijnlijkheid komt het uit de Maasvallei in de Ardennen. Het is dan wellicht via de Maas en de Schelde naar Gent gebracht, ook dat is een nieuw inzicht."

Met een leeftijd van meer dan 800 jaar zijn de houten dakconstructies in de Sint-Niklaaskerk de oudste van Gent. In heel Vlaanderen zijn er maar een paar oudere gevonden, die uit het einde van de 12e eeuw dateren.

Of die constructies nog lang kunnen meegaan? "Tenzij er een ramp gebeurt, zoals een brand, zullen die balken nog vele decennia of zelfs eeuwen meegaan. De sterk aangetaste delen zijn 50 jaar geleden al vervangen. Wat overblijft zijn de goede delen."