Speelt Facebook gevoelige berichten van vrouwen die informatie zoeken over abortus door aan de Amerikaanse autoriteiten? Dat beweerde Raoul Hedebouw, voorzitter van PVDA, vorige week in "De Afspraak Op Vrijdag". Dat is gebeurd, al ontbreekt er wel heel veel context bij de uitspraak van Hedebouw: het gebeurde in 2022 in het kader van één specifiek onderzoek en pas toen de politie met een huiszoekingsbevel kwam aanzetten.
CHECK - Neen, Facebook speelt niet zomaar gegevens over abortus door aan Amerikaanse autoriteiten
Nele Baeyens
Gepubliceerd:
In het kort: Volgens PVDA zou Facebook berichten van gebruikers doorgegeven hebben aan de Amerikaanse autoriteiten omdat deze over abortus gingen.
Klopt dit? Ja dit klopt, maar er ontbreekt wel nuance en context in dit verhaal. Deze uitspraak is gebaseerd op een zaak in de Amerikaanse staat Nebraska uit 2022. In deze zaak werd een moeder beschuldigd van het uitvoeren van een illegale abortus bij haar zwangere 17-jarige dochter. Moeder en dochter werden veroordeeld op basis van chatberichten op Facebook. Facebook gaf deze chatberichten enkel aan de politie nadat die met huiszoekingsbevel kwam aanzetten. Het is niet zo dat er standaard gegevens mogen doorgespeeld worden.
Raoul Hedebouw, voorzitter van PVDA, vertelde in De Afspraak Op Vrijdag dat Facebook berichten van gebruikers over abortus zou doorgegeven hebben aan de Amerikaanse autoriteiten. Hij deed deze uitspraak in kader van het TikTok-verbod voor het overheidspersoneel en de hele discussie die in vooral in het Europa en de Verenigde Staten woedt over de link van TikTok met de Chinese overheid.
PVDA is het niet eens met dit verbod en stelt dat Facebook ook informatie zou doorspelen naar de overheid en dat TikTok dus niet het enige probleem is. "Facebook geeft in Amerika gegevens door aan de autoriteiten in bepaalde staten omdat vrouwen zoeken naar gegevens over abortus en zo", klonk het. Maar klopt dat ook?
Wij vroegen Raoul Hedebouw waarop hij zijn uitspraak baseerde. Hedebouw vertelde aan VRT NWS dat hij zich voor deze uitspraak baseerde op een zaak in de Amerikaanse staat Nebraska uit 2022 . In Nebraska is abortus verboden na 21 weken zwangerschap. De 17-jarige Celeste was 28 weken zwanger toen ze beviel van een doodgeboren kind. Samen met haar moeder begroef ze het kindje.
De twee vrouwen werden niet alleen beschuldigd van illegale abortus, maar ook van het verbranden en onwettelijk begraven van het lichaampje en het verbergen van de dood van een andere persoon. Drie aanklachten dus. De speurders wilden hun zaak hard maken door gegevens op te vragen bij Facebook en kregen daar een huiszoekingsbevel voor.
Reactie Facebook
Uit deze chatberichten bleek dat Jessica Burgess abortuspillen had gekocht voor haar dochter en instructies had gegeven hoe ze die moest innemen. Op basis van deze berichten werd Jessica Burgess beschuldigd van het uitvoeren van een abortus als arts zonder vergunning en het uitvoeren van een abortus na meer dan 20 weken.
Meta, het moederbedrijf gaf dus inderdaad info door . Volgens the Guardian zouden er niet enkel chatberichten doorgegeven zijn, maar ook de vriendenlijst van de moeder, informatie die op haar profiel stond en al haar privéberichten van april tot 7 juni, de dag waarop het bevel werd uitgevaardigd . Hoeveel gebruikersgegevens Facebook overgedragen heeft in deze zaak is niet duidelijk.
Uit dit rapport blijkt dat bovendien dat Facebook, ook bij ons, elk verzoek onderzoekt op juridische toereikendheid en verzoeken die te ruim of vaag lijken worden afgewezen.
Vergelijking Tiktok en Facebook
De uitspraak van Raoul Hedebouw mist niet alleen context wat betreft de abortus-uitspraak. Ook de vergelijking op zich tussen TikTok en Facebook ligt moeilijk. PVDA verwees naar een adviesrapport over Tiktok van het Centrum voor Cybersecurity dat begin deze maand verscheen. De partij verwees specifiek naar deze zin om aan te tonen dat er geen verschil is tussen beide apps: “Het CCB beschikt momenteel niet over technische rapporten of analyses om TikTok als fundamenteel onveiliger aan te wijzen dan andere gelijkaardige apps.”
Die zin leggen we terug voor aan Katrien Eggers, persverantwoordelijke bij het CCB. Ze legt uit dat er inderdaad geen verschillen zijn op technisch vlak maar dat het om een verschil in wetgeving gaat. De wetgeving in de Europese Unie en de Verenigde Staten verschilt op heel wat punten van de Chinese omgeving.
“Technisch gezien is er niets ‘mis’ met een app als Tiktok. Het risico zit niet in het product zelf maar in de toegang tot informatie die de producent krijgt. De wetgeving in de Europese Unie en de Verenigde Staten verschilt op heel wat punten van de Chinese wetgeving.”
Katrien Eggers, persverantwoordelijke bij het CCB
Uit het advies van Staatsveiligheid blijkt dat Tiktok en vooral het moederbedrijf ByteDance zich aan twee wetten moet houden. Ten eerste verplicht de Chinese cybersecuritywet netwerkoperatoren om samen te werken met Chinese politie- en veiligheidsdiensten en hen toegang te geven tot hun data. Ten tweede is er de Nationale Intelligentiewet die burgers, organen en organisaties verplicht om samen te werken met de inlichtingendiensten en veiligheidsdiensten. Deze diensten hebben ook het recht om toegang te krijgen tot alle ‘relevante’ niet-publieke plaatsen en bronnen.
Volgens onderzoek van het Amerikaanse Buzzfeed News kwamen werknemers van Bytedance herhaaldelijk aan niet-publieke data van Amerikaanse bezoekers. Dat bleek toen uit gelekte gesprekken uit 80 interne vergaderingen bij TikTok.
In een recent rapport dat werd overgemaakt aan het Australische parlement is dan weer sprake van een sterke link tussen Bytedance en de Chinese overheid. Het rapport meldt onder meer dat ByteDance's "hoofdredacteur", Zhang Fuping partijsecretaris is. Ook dit Chinese artikel van de Chinese nieuwssite Cina.com meldt dat Fuping in het bedrijf een interne raad voorzit die moet waken of de koers die het bedrijf vaart wel overeenstemt met de richtlijnen van de communistische partij.
Conclusie
Volgens een uitspraak van PVDA zou Facebook berichten van gebruikers gedeeld hebben over met de Amerikaanse autoriteiten omdat zij over abortus gingen
Bij navraag bij Raoul Hedebouw was deze uitspraak gebaseerd op een zaak in de Amerikaanse staat Nebraska waarbij een 17-jarig meisje beviel van een doodgeboren baby
Facebook gaf toen chatberichten van moeder en dochter door aan de politie na een huiszoekingsbevel
Op basis van deze berichten werd de moeder veroordeeld voor het uitvoeren van illegale abortus omdat zij abortuspillen had gekocht voor haar dochter en instructies gaf hoe ze die moest innemen
We beoordelen deze uitspraak van PVDA als ongenuanceerd. Er ontbreekt essentiële context. Het klopt dat er informatie werd gedeeld, maar dat gebeurde in een specifiek politioneel onderzoek naar verschillende misdrijven. Dat werd totaal niet vermeld in het gesprek, waardoor feiten verkeerd kunnen geïnterpreteerd worden.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS lees je in dit artikel. Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van andere Vlaamse redacties. Zoek je meer verhalen van VRT NWS over factchecking desinformatie of online bedrog? Die vind je hier. Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be of vul je vraag in op de website van deCheckers .
VRT NWS is erkend lid van de International Fact-Checking N etwork
