Russische president Vladimir Poetin ontvangt "goede vriend" Xi Jinping: "We staan open voor onderhandelingen"

Het is het eerste bezoek van de Chinese president aan Moskou sinds de start van de Russische invasie in Oekraïne, nu dertien maanden geleden. Het laatste bezoek van Xi aan Rusland dateert al van 2019. Xi zal tot woensdag in Moskou blijven. 

De Chinese president werd rond 11 uur Belgische tijd op de luchthaven ontvangen door de Russische vicepremier en niet door president Poetin zelf. Opvallend in deze tijden van een steeds hechtere "vriendschap" tussen de twee buren, maar ook weer niet helemaal. Het Russische protocol bepaalt nu eenmaal dat een buitenlands staatshoofd door een lager gerangschikt regeringslid wordt verwelkomd. Xi mag dan de belangrijkste bondgenoot van Poetin zijn, de Russische president is er ook nu niet van afgeweken.

Enkele uren later kreeg Xi Poetin dan toch te zien. Rond 14.30 uur Belgische tijd begonnen de twee presidenten aan een informeel gesprek. In een kort mediamoment daarvoor noemde Poetin Xi zijn "goede vriend" en loofde hij de Chinese "gebalanceerde aanpak" van internationale kwesties. Xi noemde het "historisch logisch" dat Rusland en China nauwe banden hebben.

De oorlog in Oekraïne zal zeker het belangrijkste gespreksonderwerp zijn tussen de twee presidenten. China steunt Rusland in de oorlog, maar heel voorzichtig. Het is bekend dat China bedenkingen heeft over de Russische invasie, voor China zijn grenzen heilig. China hecht ook belang aan internationale stabiliteit, goed voor de eigen economische ontwikkeling.

Na afloop van dit bezoek zal moeten blijken of China openlijker partij zal (durven te) kiezen en in welke mate de Chinese houding het verdere verloop van deze oorlog kan beïnvloeden. In elk geval is duidelijk dat China niet wil dat Rusland deze oorlog verliest. "Dat zou een overwinning zijn voor het Westen en China wil net de rol van het Westen overnemen", legt VRT NWS-journalist en Ruslandkenner Jan Balliauw uit in "De wereld vandaag". "Rusland en China streven naar een soort alliantie van autocratieën, als alternatief voor de westerse alliantie van democratieën."

Afgelopen maand lanceerde China nog een 12-puntenplan voor vrede in Oekraïne. Een plan dat door de VS en Europa koeltjes werd onthaald, maar in Oekraïne zelf als een belangrijke eerste stap werd omschreven. De Oekraïense regering roept Xi op om zijn invloed bij Poetin te gebruiken om de oorlog tegen Oekraïne te beëindigen. Voor zijn gesprek met Xi vertelde Poetin aan de pers dat dat "vredesplan" zeker besproken zal worden tijdens hun ontmoeting. "We bekijken het met respect." Hij voegde eraan toe dat Rusland openstaat voor onderhandelingen.

De vraag is of China een geloofwaardige bemiddelaar kan zijn tussen Rusland en Oekraïne, aangezien de Chinezen toch vooral de kant lijken te kiezen van Rusland. Officieel bevestigd is het nog niet, maar er zou sprake zijn van een videogesprek of telefoongesprek tussen Xi Jinping en de Oekraïense president Volodimir Zelenski na Xi's bezoek aan Moskou. Mogelijk kan dat deuren openen. "China is misschien het enige land dat Rusland kan bewegen om een compromis te sluiten", zegt Balliauw. "Voor China is dit vredesplan ook een openingszet. Als het er wat meer Oekraïense elementen in opneemt, kan de rol van China groter worden."

Tijdens het bezoek van Xi zullen China en Rusland ook een "nieuwe impuls" geven aan hun "vriendschap zonder grenzen", zoals ze het begin februari vorig jaar - nog voor de start van de invasie - noemden. Dan zal het onder meer gaan over de verdere uitwerking van hun strategische samenwerking en de levering van Russische energie voor de groeiende Chinese economie. "We hebben tal van gemeenschappelijke taken en doelen", zei Poetin voor de start van hun gesprek.