Langer dan een gemiddelde lijnbus: dinosaurus met nek van 15 meter lang ontdekt

Er zijn maar weinig wezens die de grenzen van de anatomie zo hard hebben afgetast als de sauropoden. Dat zijn de dinosaurussen die in de volksmond wel eens "langnekken" genoemd worden. De reuzen onder de dino's, met poten als pilaren, een meterslange staart waarmee ze konden balanceren en zich verdedigen, en bijna eindeloze nekken waarmee ze als planteneter de bladeren van de allerhoogste bomen konden plukken.

Sauropoden waren er in allerlei maten en gewichten, wij herinneren ons vooral de grote. De brachiosaurus, zoals in de eerste "Jurassic park"-film bijvoorbeeld. Maar een van die sauropoden, de Mamenchisaurus sinocanadorum, geeft de anderen qua grootte toch het nakijken. Letterlijk en figuurlijk. Een nieuwe analyse wijst uit dat de Mamenchisaurus een nek van maar liefst 15 meter lang had. Nog langer dan de lengte van een gemiddelde lijnbus. Nooit eerder hebben wetenschappers een dinosaurus met zo'n lange nek gevonden.

In 1987 legde een Chinees-Canadees team restanten van een "langnek" bloot in Xinjiang, in het noordwesten van China. Het ging om een onderkaak, delen van de schedel en enkele wervels. Niet veel dus. Maar wat de wetenschappers vonden, hintte wel op een dier van een gigantische omvang dat 162 miljoen jaar geleden rondzwierf.

De ontdekkers noemden de dinosaurus Maar zijn werkelijke lengte bleef tot nu een raadsel, omdat er geen andere resten van de Mamenchisaurus sinocanadorum opgegraven zijn.

Een team Amerikaanse en Chinese wetenschappers hebben de weinige restanten die in 1987 ontdekt zijn, nu opnieuw onder de loep genomen. Ze hadden nog altijd maar de weinige restanten uit 1987, dus moesten ze vergelijken met fossielen van andere sauropoden die in diezelfde regio zijn teruggevonden. Maar door de enorme evolutie in technologie hadden ze nu veel meer geavanceerde methodes ter beschikking.

Op die manier konden de wetenschappers de kennis over de link tussen de Mamenchisaurus sinocanadorum en andere sauropoden nog meer verfijnen. Van andere sauropoden waren bovendien uitzonderlijk veel en goed bewaarde fossielen gevonden. Het team vergeleek de wervels van Mamenchisaurus sinocanadorum met andere, beter bewaarde restanten van erg nauwe verwanten.

Op basis daarvan maakten de wetenschappers hun berekeningen. Ze kwamen uit op een neklengte van maar liefst 15 meter. Meer dan zes keer zo lang als de nek van giraffen, en langer dan een gemiddelde lijnbus. Nooit eerder is een dinosaurus met zo'n lange nek teruggevonden.

"Alle sauropoden zijn groot, maar zulke onvoorstelbaar lange nekken waren er niet opeens", zegt Andrew Moore van StoneY Brook University in New York. Hij is paleontoloog en hoofdauteur van het onderzoek. "Mamenchisauriden zijn belangrijk, want ze verleggen de grenzen van hoe lang een nek kan zijn. Ze waren de eerste lijn van sauropoden die dat deden. Met een nek van 15 meter lijkt het erop dat Mamenchisaurus sinocanadorum recordhouder is. Tenminste, tot er een exemplaar met een nog langere nek ontdekt wordt."

Van snuit tot staart zou de Mamenchisaurus sinocanadorum ongeveer 35 meter lang geweest zijn, hij zou meer dan 70 ton gewogen hebben. Een lange nek moet een fundamenteel aspect geweest zijn om te kunnen uitgroeien tot een dier van zulke omvang.

Hoe sauropoden konden uitgroeien tot wezens met zulke lange nekken en gigantische lichamen zonder daarbij onder hun eigen gewicht te bezwijken, is een vraag die menig wetenschapper bezighoudt.

Het nieuwe onderzoek biedt alvast interessante inzichten. Scans van de Mamenchisaurus sinocanadorum tonen aan dat de wervels licht en hol waren. Ze waren voor 69 tot 77 procent gevuld met lucht. Niet met merg en ander weefsel, zoals bij zoogdieren. Onderzoeker Andrew Moore vergelijkt het met het skelet van vogels, die daarmee gewicht kunnen besparen bij het vliegen.

Een lichtgewicht skelet dus, dat zou de sauropoden wel gevoelig maken voor breuken. Maar sauropoden bleken nekribben te hebben, benige uitsteeksels aan de wervels. Die maakten de nek stabieler en verbeterden de stabiliteit van het dier.

"Mamenchisaurus sinocanadorum is misschien wel de sauropode met de langste nek tot nu toe, maar de kans is groot dat er in die periode nog veel grotere en langere sauropoden rondliepen", zegt hoofdonderzoeker Andrew Moore.

"Tenzij we graag willen geloven dat we net toevallig de grootste sauropode ooit gevonden hebben, moeten we er altijd van uit gaan dat er nog grotere exemplaren zijn. We kunnen alleen maar hopen dat deze titanen gefossiliseerd zijn en gewoon wachten om ontdekt te worden."