"Dekoloniseren moet ook in het hoofd": diplomaat Bart Ouvry wordt nieuwe directeur AfricaMuseum in Tervuren

Bart Ouvry (62) komt aan het hoofd van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika of het AfricaMuseum in Tervuren. Hij is benoemd als directeur-generaal en volgt Guido Gryseels op, die met pensioen is.

Ouvry, historicus van opleiding, is een diplomaat met ruime Afrika-ervaring. Hij is op dit moment ambassadeur van de Europese Unie in Mali. Van 2011 tot 2014 was hij Belgisch ambassadeur in Kenia en daarna Europees ambassadeur in Congo, tot hij in 2018 het land werd uitgezet, als reactie op de Europese sancties tegen het Congolese regime van president Kabila toentertijd. 

"Ik breng terreinervaring binnen in het AfricaMuseum," licht Bart Ouvry toe in "De wereld vandaag" op Radio 1. "Ik ben betoverd door dit museum. Voor een historicus is het een betekenisvolle, maar ook geen gemakkelijke plek."

Een van de grote uitdagingen voor het AfricaMuseum is dekolonisatie, volgens Bart Ouvry. “Alles wat gestolen is, moet terugkeren naar het land van herkomst, als de voorwaarden vervuld zijn. Dat schrijft de Belgische wet voor. We gaan daar rond werken, samen met de partners in Afrika. We moeten ook definiëren, in onderling overleg, wat geroofd is en hoe we daarmee omgaan. De wetgeving is er. Een van de belangrijke opdrachten van mijn mandaat is nu de vraag: hoe brengen we dat in de praktijk?"

Volgens Bart Ouvry is de kwestie ook ruimer. "Het gaat niet alleen om de voorwerpen. Dekoloniseren is ook iets wat je moet doen in je hoofd. Het gaat over de manier waarop we omgaan met geschiedenis, met ons verleden. Het is een soort verzoeningsproces. Er zijn veel problemen, ja, maar mijn taak is om te kijken naar oplossingen. Dit is een proces van jaren, maar mijn ambitie is wel te tonen dat het ons menens is met die terugkeer."  

Was het geen tijd voor een zwarte directeur-generaal van het AfricaMuseum? Bart Ouvry: "Ik denk dat staatssecretaris Dermine gezocht heeft naar iemand van Afrikaanse oorsprong, maar men heeft die niet gevonden. De uitdaging is nu meer diversiteit brengen binnen het museum, opdat er de volgende keer meer kandidaten zijn. De volgende titularis zal hopelijk iemand zijn van Afrikaanse oorsprong."

Het AfricaMuseum is een van de federale wetenschappelijke instellingen in ons land; niet onder de vleugels van de gemeenschappen zoals andere musea, maar wel van de federale regering, meer bepaald staatssecretaris voor wetenschapsbeleid Thomas Dermine (PS). Ook voor enkele andere instellingen zijn directeurs-generaal benoemd. Soms zijn dat mensen die al jaren ad interim leiding gaven. 

Bij de Koninklijke Bibliotheek (KBR) is dat Sara Lammens, bij het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) Hilde De Clercq, bij het Koninklijk Meteorologisch Instuut (KMI) Daniel Gellens en Michel Van Camp is benoemd bij het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) in Brussel. Voor andere instellingen zoals de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis loopt de procedure nog.

Over Michel Draguet, directeur-generaal van de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten, is er nog geen beslissing. Zijn beleid wordt op dit moment geëvalueerd. Daarover zou eind april meer duidelijkheid moeten zijn. Draguet wil zelf een vierde ambtstermijn aanvatten, maar zijn beleid ligt onder vuur. Veel medewerkers hebben getuigd over pesterijen. Er loopt op dit moment ook een welzijnsenquête bij het personeel.