Er is eindelijk een stikstofakkoord, hoe komt het dat CD&V nu toch heeft ingestemd?

Het zag er even naar uit dat er geen stikstofakkoord tot stand zou komen. CD&V raakte het maandenlang maar niet eens met N-VA en Open VLD over de vraag wat de landbouw moet doen om de stikstofuitstoot in Vlaanderen te verlagen.

De christendemocraten vonden dat de stikstofuitstoot van industrie en landbouwbedrijven gelijker moesten worden behandeld. Daarnaast wilde de partij dat de stikstofuitstoot van landbouwbedrijven die sluiten, doorgegeven kunnen worden aan andere bedrijven in de buurt. De discussie tussen de partijen zorgde afgelopen week voor hoogspanning op Vlaams niveau.

Rond beide knelpunten is nu alsnog een compromis uitgewerkt. "It always seems impossible until it is done", zo citeerde minister-president Jan Jambon (N-VA) Nelson Mandela na de doorbraak in wat hij "het moeilijkste dossier" van zijn regering noemde. "Iedereen heeft wat water bij de wijn moeten doen."

"Jonge boeren zouden uitstootrechten kunnen overnemen en vanaf 1 januari 2025 zouden er mogelijkheden zijn om hun bedrijf nog uit te breiden", reageert Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (CD&V) in "De wereld vandaag" op Radio 1. "We hebben dus een duidelijk perspectief voor jonge boeren die willen investeren in de toekomst en ons willen voorzien van voedsel. Dat was voor onze partij cruciaal. Voor dit akkoord ging de landbouw als het ware op slot tot 2030."

Volgens politicoloog Carl Devos (UGent) is er een redelijk evenwichtig akkoord uit de bus gekomen. "Brouns kan nu perspectief bieden aan zijn boeren en minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA, nvdr.) krijgt een stikstofbad dat leegloopt. Ze vinden elkaar ook in het idee dat de normen voor landbouw en de industrie verschillend starten, maar naar elkaar toe kunnen groeien. Alle ingrediënten voor dit akkoord lagen maandag eigenlijk al op tafel."

Volgens Devos was dit akkoord ook een pragmatische beslissing. "De N-VA snapte dat dit niet zo kon aanslepen omdat het imago van de Vlaamse regering deuken kreeg. Maar de christendemocraten beseften ook dat ze goed hadden gescoord bij hun achterban, al wist de partij ook dat ze nu moest stoppen omdat ze anders het verwijt zou krijgen dat ze door de belangen van de Boerenbond de hele Vlaamse regering tegenhoudt. Dat is ook niet de bedoeling. Alle partijen wisten dat ze tot het uiterste waren gegaan."

"Tegelijkertijd - onder andere door perspectief te geven aan boeren vanaf 2025 - is een deel van het akkoord ook over de verkiezingen van 2024 getild. Er zal tijdens de volgende Vlaamse regering zeker nog veel over stikstof gediscussieerd moeten worden, dus was het slimmer om nu gewoon conclusies te maken die toelieten een akkoord te vinden. Zeker na de pijnlijke parlementaire zitting op dinsdag waaruit duidelijk en openlijk bleek op televisie hoe verdeeld de partijen waren."

Het akkoord herneemt grotendeels de inhoud van het afgeknalde voorstel van vorige zondag, maar voor de twee knelpunten die voor CD&V belangrijk waren, komt een extra onderzoek. Volgens viceminister-president Hilde Crevits (CD&V) is het vooral belangrijk dat nu ook N-VA en Open VLD aangeven achter de invoering te staan. "We zijn er ook van overtuigd dat dit akkoord binnen de voorgestelde reductiemaatregelen past."

Tegelijkertijd hebben alle partijen gezegd rekening te zullen houden met eventuele opmerkingen die voortvloeien uit het milieueffectenrapport (MER). Is dit akkoord dan toch geen uitgemaakte zaak?  CD&V-voorzitter Sammy Mahdi maakt zich er niet al te druk over. In "Terzake" benadrukt hij dat zo'n onderzoek de normale gang van zaken is en dat de twee knelpunten wel degelijk binnengehaald zijn. "Na dat MER komt het in orde. Dit moet in orde komen. Het zou schuldig verzuim zijn mocht dat niet zo zijn."

Maar in "De afspraak op vrijdag" zegt N-VA-voorzitter Bart De Wever dat het MER geen showstopper zal zijn. Volgens hem zal het onderzoek aantonen dat als de twee knelpunten worden ingevoerd, de stikstofnormen niet gehaald zullen worden. "Zoals alle onafhankelijke experts vorig jaar al hebben gezegd. Alle toegevingen die we konden doen, hadden we al gedaan. Als nu toch zou blijken dat alle onafhankelijke experten ongelijk hebben en de experten van CD&V wél gelijk, dan zullen wij natuurlijk toegeven. Dan kunnen we meer doen voor de boeren."