De vakbonden houden vandaag een nationale actie- en stakingsdag in de openbare sector. Vooral bij het openbaar vervoer is er grote hinder, maar ook de dienstverlening van steden en gemeenten kan verstoord zijn. In scholen en op de luchthavens is er weinig tot geen hinder.
Grote hinder bij trein, tram en bus: zo kan je de nationale actiedag voelen
Waarom deze nationale actiedag?
De nationale actiedag is de afsluiter van een "sensibiliserings- en actieweek" in de hele openbare sector. De vakbonden protesteren tegen de besparingen en een gebrek aan investeringen in de openbare diensten. De vakbonden kaarten ook een gebrek aan sociaal overleg aan en kanten zich tegen de geplande hervormingen van de ambtenarenpensioenen.
Enkel de socialistische overheidsvakbond ACOD heeft opgeroepen tot een algemene staking. De twee andere vakbonden, ACV en VSOA, laten de beslissing over aan hun afgevaardigden in de verschillende sectoren.
"Maar de boodschap van alle vakbonden is dezelfde", zegt Chris Reniers voorzitster van ACOD. "Er zijn structurele veranderingen nodig in de openbare sectoren. En in heel veel van die sectoren wordt daarom ook samen actiegevoerd vandaag."
Openbaar vervoer: trein, tram, bus en metro
Een derde van de treinen van de NMBS rijdt vandaag. Tussen de grote steden gaat het om de helft van de IC-treinen. Van de voorstedelijke S-treinen en de lokale L-treinen (de zogenoemde stop- of boemeltrein) rijdt een derde. Bijna alle P-treinen, die worden ingelegd tijdens de ochtend- en avondspits, worden geschrapt. De staking van het treinpersoneel begon al donderdagavond om 22 uur.
In Wallonië zal de hinder groter zijn dan in Vlaanderen. De NMBS geeft aan dat er helemaal geen treinverkeer zal zijn in het grootste deel van de provincies Namen en Luxemburg, rond Ottignies in Waals-Brabant en tussen Luik en Hoei.
De NMBS raadt reizigers aan om indien mogelijk thuis te werken en op zoek te gaan naar een alternatief. Wie toch de trein neemt, raadpleegt best de routeplanner voor het vertrek naar het station. De schermen en routeplanner van de NMBS zullen alleen de treinen aangeven die effectief rijden.
Bijna de helft van de bussen en trams van De Lijn zal niet rijden
Ook het bus- en tramverkeer van De Lijn ondervindt hinder. Door de staking kunnen gemiddeld 57 procent van de ritten doorgaan, meldt De Lijn. In de provincie Antwerpen zou 51 procent van de ritten uitgevoerd worden, in West-Vlaanderen 54 procent en in Limburg 56 procent. In Vlaams-Brabant en Oost-Vlaanderen ligt het aantal uitgevoerde ritten iets hoger, met respectievelijk 62 en 64 procent.
De Lijn heeft een alternatieve dienstverlening uitgewerkt en doet er naar eigen zeggen "alles aan om accurate reizigersinformatie te geven via de routeplanner in de app en op de website". Ritten die niet rijden, worden niet getoond in de routeplanner.
Tot slot is er ook in Brussel grote hinder voor de bussen, trams en metro's van de MIVB. De vervoersmaatschappij meldt dat een groot deel van het personeel deelneemt aan de nationale actiedag en spreekt van "zware storingen op het metro-, tram- en busnet".
Vooral voor reizigers die gebruik willen maken van de metro is de hinder groot. "Brussel telt vier metrolijnen, maar er rijden vandaag enkel metro's op lijn 1", vertelt woordvoerder An Van hamme. "De lijn is wel verlengd tot Erasmus, waar een pendelparking is."
De MIVB focust vooral op de belangrijkste lijnen en een zo groot mogelijke geografische dekking. "7 van de 17 tramlijnen worden vandaag bediend, maar dat gaat wel om de grote, belangrijke tramlijnen die veel reizigers kunnen vervoeren", aldus Van hamme.
Reizigers wordt aangeraden om op zoek te gaan naar alternatieve oplossingen. MIVB belooft haar reizigers op de hoogte te houden via de website , app en sociale media-kanalen.
Op de weg
Ondanks de acties bij het openbaar vervoer is het rustig op de weg. "De ochtendspits is verlopen zoals gewoonlijk", zegt Peter Bruyninckx van het Vlaams Verkeerscentrum. "Stakingen van het openbaar vervoer hebben al enkele jaren geen grote impact meer op het snelwegverkeer. Mensen organiseren zich ernaar."
Luchtverkeer
Op de luchthavens van Zaventem en Charleroi is er geen hinder. Brussels Airport waarschuwt haar reizigers wel om rekening te houden met de verwachte storingen bij het openbaar vervoer.
Steden en gemeenten
De dienstverlening van steden en gemeenten kan verstoord zijn. Gemeentehuizen, OCMW's en recyclageparken kunnen bijvoorbeeld de deuren gesloten houden. Ook de afvalophaling kan hinder ondervinden.
De stad Antwerpen bijvoorbeeld meldt dat ze de afvalophaling probeert te verzekeren, maar vraagt inwoners die een ophaaldag hebben om hun afval toch pas bij een volgende ophaling buiten te zetten. In Antwerpen zijn ook alle recyclageparken gesloten. Crèches van de stad zullen op enkele locaties volledig of gedeeltelijk gesloten zijn. De ouders zouden daarvan op de hoogte zijn gebracht.
De stad Brugge meldt dat de afvalophaling in Sint-Andries hinder ondervindt door een vakbondsactie bij het personeel van afvalophaler I.V.B.O.
Om te weten of bij jou in de buurt hinder wordt verwacht, kan je het best informeren op de website van jouw stad of gemeente.
Scholen
In scholen is er weinig tot geen hinder. Het onderwijs heeft zich aangesloten bij de actieweek, maar de bonden zetten vooral in op "een massale informatiecampagne". "Als onze afgevaardigden niet tot een akkoord komen met hun bestuur of directie over het tijdstip waarop ze hun collega's kunnen informeren, dan kunnen ze een uur staken", klinkt het bij de vakbonden.
ACOD-onderwijs is de enige onderwijsvakbond die ook heeft opgeroepen tot een staking. In sommige Brusselse basisscholen en in enkele scholen van het stedelijk onderwijs in Antwerpen en Gent zou er gehoor zijn gegeven aan die oproep.
Post en pakjes
Bpost meldt dat de ophaling en bedeling van pakjes en post de dag zelf en de daaropvolgende dagen hinder kan ondervinden. Het postbedrijf raadt aan om de status van pakjes te volgen via de Track & Trace of de My bpost app.
In Vlaanderen is 5 procent van de postrondes niet verzekerd, in Wallonië is dat 20 procent, aldus woordvoerster Veerle Van Mierlo. De bedeling van de kranten, die niet via de sorteercentra verloopt, is minder getroffen: in Vlaanderen is minder dan 2 procent van de kranten niet bedeeld, in Wallonië gaat het om ongeveer 5 procent. Luik, Luxemburg, Gent en Hasselt zijn het meest getroffen door de staking.
De post die vrijdag niet tot bij de ontvanger geraakt, wordt maandag bedeeld. "We zetten alles op alles om de hinder zoveel mogelijk te beperken. Ook dit weekend zetten we mensen en middelen in om de achterstand weg te werken", besluit Van Mierlo.
Gevangenissen
In de gevangenissen zal de staking naar verwachting heel voelbaar zijn. In meer dan de helft van de Vlaamse gevangenissen worden alvast agenten opgevorderd om stakende cipiers te vervangen.
Brandweer in Brussel
Bij de brandweer in Brussel wordt al sinds maandag gestaakt en ook vandaag heeft een groot deel van het personeel het werk neergelegd. Ze eisen meer personeel, een herziening van de pensioenleeftijd, meer middelen en betere werkomstandigheden. Er moeten ook nodige stappen worden ondernomen tegen de toegenomen agressie, klinkt het bij de Brusselse brandweer.
Haven Antwerpen en North Sea Port
De havenactiviteiten rond Antwerpen - specifiek de sleepactiviteiten en de sluizen - draaien door de nationale actiedag op zeventig procent. Echte grote hinder is er voorlopig niet, al kan het slechte weer deze namiddag wel nog voor een impact zorgen. Dat meldt de Port of Antwerp-Bruges.
Het Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust voegt nog toe dat de veren in Kruibeke en Bazel-Hemiksem vandaag niet werken. Het loodswezen op de Schelde ondervindt weinig hinder rond de Antwerpse haven. In North Sea Port boven Gent is er dan weer wel een grote impact op het loodswezen.
