Minister Van Quickenborne wil TikTok verbieden op werktelefoons van alle overheidspersoneel

In binnen- en buitenland heerst al weken onrust over de video-app TikTok. Overheden en privacy-experts stellen dat de Chinese app niet veilig omspringt met persoonlijke gegevens van gebruikers. Er wordt zelfs gevreesd dat het gebruikt zou kunnen worden voor spionage. Daar zijn voorlopig wel geen harde bewijzen voor. In de Verenigde Staten, Canada en bij verschillende Europese instellingen werd de app intussen verboden voor overheidspersoneel. In Denemarken en Nederland hangt hetzelfde in de lucht. 

Ook in ons land vroeg premier Alexander De Croo (Open VLD) vorige week een nieuw advies over TikTok aan de inlichtingendiensten. In 2020 raadde Staatsveiligheid al af de app te installeren op (werk)toestellen die gevoelige informatie bevatten. Dit advies gold ook voor overheidspersoneel.

Minister van Justitie, Vincent Van Quickenborne, (Open VLD) deelde deze namiddag in de Commissie Justitie mee welke risico's TikTok met zich kan meebrengen. "Veiligheidsexperten hebben in het verleden reeds kwetsbaarheden in de TikTok-app ontdekt. TikTok kan dus misbruikt worden om privégegevens te stelen of om de video’s in het video-aanbod te manipuleren", vertelt hij. 

De minister wijst erop dat het mogelijk is dat TikTok gegevens aan de Chinese overheid bezorgt. In China is er een wet die bedrijven kan verplichten samen te werken met de overheid. Die wet moet wel genuanceerd worden, stellen privacyexperten. TikTok zou dit nog altijd kunnen weigeren.

Tot op vandaag benadrukt het bedrijf ook nog nooit te hebben samengewerkt met hun overheid, en dat ook nooit te zullen doen. Het bedrijf heeft wel al moeten toegeven dat Chinese medewerkers in het verleden toegang hadden tot gegevens van Europese gebruikers. Dit leidde tot een verstrenging van hun privacybeleid. 

"Het gaat dus om een risico, niet om vastgesteld misbruik", benadrukt de minister. 

Met de aanhoudende kritiek van de afgelopen weken herbekeken de inlichtingendiensten nu hun advies. "De Veiligheid van de Staat, samen met het CCB (Belgische Centrum voor Cyberveiligheid, red.) en andere overheidsdiensten adviseren dat TikTok verwijderd wordt van alle telefoons die professioneel gebruikt worden bij de overheidsdiensten", zegt Van Quickenborne.

Van Quickenborne onderschrijft dat advies. "De kans bestaat dat overheidsgegevens op die toestellen anders in handen geraken van de Chinese overheid of inlichtingendiensten. Dat moeten we absoluut vermijden. Het geadviseerde verbod wordt nu overgemaakt aan de nationale veiligheidraad, die dat als een richtlijn zal uitvaardigen. Iedereen die werkt voor de overheid zal zich daar dan moeten aan houden", zegt hij aan onze redactie.

Het is wel de vraag of de app daadwerkelijk verboden kan worden, en op welke manier.

"Dit betreft enkel de overheidsdiensten", klinkt het bij Van Quickenborne. "Het is niet aan de overheid om te bepalen wat mensen wel en niet mogen met hun privétoestellen. We zullen de bevolking wel blijven waarschuwen voor de risico's."

Medewerkers van Staatsveiligheid worden al langer verplicht TikTok samen met andere apps te bannen van hun werktelefoon. Ze kunnen de kantoren ook alleen betreden met hun werktelefoon. "Op dat toestel kan men geen private apps installeren. Die interne maatregel wordt nu technisch ingevoerd. Hiermee loopt de VSSE in ons land voorop", aldus Van Quickenborne. 

Voor Kamerlid Michael Freilich (N-VA) gaat de maatregel niet ver genoeg. "Dit is iets waar ikzelf en mijn partij al langer vragende partij voor zijn. Alleen: het gaat niet ver genoeg: enkel de TikTok-app is nu verboden, maar wij vragen een zwarte lijst van alle programma’s die mogelijk gevaarlijk zijn."

"Ik denk daarbij aan de routers van Huawei die gebruikt werden bij het leger, of het Russische antivirus Kaspersky dat nog steeds officieel mag gebruikt worden. Maar daar zegt de minister: "Dat gaat te ver"."

Net vandaag kondigt TikTok nieuwe privacymaatregelen in Europa aan onder de naam "Project Clover" , "een programma gericht op het creëren van een veilige omgeving voor Europese TikTok gebruikersdata", klinkt het. "Dit initiatief introduceert een aantal nieuwe maatregelen om de bestaande bescherming te versterken en onze algemene aanpak van gegevensbeheer verder af te stemmen op het principe van Europese data soevereiniteit."

Zo zal een extern Europees beveiligingsbedrijf binnenkort ingeschakeld worden om te garanderen dat de gebruikersgegevens correct verzameld en verwerkt worden. "Zij doen onze gegevenscontroles en -bescherming, controleren en monitoren de gegevensstromen, bieden onafhankelijke verificatie en rapporteren eventuele incidenten. Wij zijn in gesprek met een derde partij en zullen binnenkort meer details bekendmaken", aldus het persbericht. 

Daarnaast benadrukt TikTok dat het binnenkort drie datacentra zal openen in Europa waar gegevens van Europese gebruikers worden opgeslagen. Die gegevens worden nu in Singapore en de Verenigde Staten bewaard. Vorig jaar kondigde TikTok al een eerste datacenter in Dublin, Ierland, aan. Dat zou tegen het einde van de maand in gebruik worden genomen. De twee nieuwe, eentje ook in Dublin en een in de Noorse regio Hamar, zouden tegen eind dit jaar operationeel kunnen zijn.