Er wordt een nieuwe campagne gelanceerd tegen partnergeweld ná een scheiding. Geweld binnen de relatie stopt niet altijd als de relatie eindigt. En daar zijn ook kinderen het slachtoffer van. "Door weg te gaan kun je jezelf min of meer beschermen tegen fysiek geweld, maar je kind niet", zegt een getuige.
"Intieme terreur" eindigt niet altijd als een relatie stopt: campagne #mijnkeerpunt wil taboe na scheiding doorbreken
Hilde De Windt
Gepubliceerd:
Meer dan een vijfde van de Belgische vrouwen heeft te maken met seksueel of fysiek geweld van de huidige of voormalige partner. Specifieke cijfers van geweld gepleegd door ex-partners zijn er niet in ons land, maar we weten wel uit een Europese studie in 28 landen dat 16 procent van de gewelddadige situaties in België zich voordoen ná de relatie.
32 procent van de bevolking ervaart psychisch geweld, blijkt uit diezelfde bevraging. Dat betekent bijvoorbeeld je partner kleineren, opsluiten, dwingen om naar porno te kijken, bang maken, bezoek aan familie of vrienden controleren of verbieden, of dreigen met fysiek geweld.
Geweld binnen de bestaande relatie is de laatste jaren veel bespreekbaarder geworden. “Maar post-partnergeweld -geweld dus dat in vaak ietwat andere vormen wordt verdergezet na de relatie- dat is veel te weinig bekend”, zegt Mieke De Schepper van vzw ZIJN, de initiatiefnemer van de campagne. “Het wordt vaak niet herkend, niet in de rechtbank en niet door de hulpverlening.”
Mannen en vrouwen, al dan niet hoogopgeleid
Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat mannen vaker en meer ernstige vormen van geweld plegen, maar ook vrouwen kunnen binnenskamers bedreigingen, manipulatie en verbaal geweld inzetten om de macht over de ander te houden.
Mieke De Schepper beaamt. “De lotgenotengroep die de campagne en de adviezen voor slachtoffers hebben gemaakt, bestaat alleen uit vrouwen. Maar we weten dat ook mannen het slachtoffer kunnen zijn. Die zie je nog minder, omdat zij zich nog meer schamen en zelden hulp zoeken.”
Alles wat ik doe, kan represailles hebben op mijn kind
getuigenis slachtoffer
“Denk vooral niet dat post-partnergeweld eigen is aan een sociale klasse”, vertelt getuige Chloë. “Ook hoogopgeleiden plegen en ondergaan geweld op allerlei manieren. Ik heb mijn hele relatieleven elke dag geprobeerd om te vermijden dat ik bijvoorbeeld geslagen werd. Ook na de scheiding blijft het koorddansen. Alles wat ik doe, kan represailles hebben op mijn kind.”
Intieme terreur moeilijk vast te stellen
Bij seksueel of fysiek geweld kan je je iets voorstellen. Psychisch geweld is moeilijker, omdat sommige manipulatieve acties heel subtiel kunnen zijn, alleen herkenbaar voor de partner.
Met name “intieme terreur”, ook wel “dwingende controle” genoemd, is veel lastiger vast te stellen. De ene partner terroriseert dan de andere op een systematische manier. De andere ondergaat, of doet pogingen om de gewelddadige dans te ontspringen.
“Als hij hoort dat we een fijne vakantie hebben gehad, kan dat al genoeg zijn om zich afgewezen te voelen. Dan begint hij mij weer sociaal te isoleren, door me zwart te maken. Of probeert me financieel te raken. Of dan is het gevolg dat mijn dochter ‘gestraft’ wordt”, vertelt Leonie.
Kinderen als strafmiddel
Kinderen worden in post-partnergeweld vaak ingezet als drukkings- of strafmiddel. Soms zijn ze ook zelf slachtoffer van geweld.
Al de getuigen die we spraken, zijn bang dat hun uitspraken een negatief effect zouden hebben op hun kinderen. “Ze worden geslagen, omdat ze huilen. Dat gaat echt wel verder dan een tik op de billen. Dat geweld wordt systematisch gebruikt om hen te dwingen dingen te doen, of te straffen.” Getuige Dorien wordt emotioneel als ze vertelt.
“Ik ben vertrokken omdat de kinderen er getuige van waren dat ik met mijn hoofd tegen de muur werd geslagen”, zegt ze. “Of dat ik blauwe benen had. Nu vertellen ze mij wel wat er met hen gebeurt, maar verder wordt er niet naar hen geluisterd.”
Volgens de lotgenotengroep worden kinderen vaak in de steek gelaten. “Hulpverleners komen de kinderen vertellen dat ze met de papa gaan praten om de situatie te verbeteren, maar daarna is er geen opvolging en moeten ze de volgende week gewoon weer naar de onveilige ouder”, zegt Dorien.
Chloë ziet zichzelf in een dubbele rol: niet alleen als mama. “Ik moet ook de zonneschijn zijn, want mijn kind maakt veel duistere momenten mee.”
Wat doet de samenleving?
“Slachtoffers worden niet geloofd. Precies omdat het fenomeen niet bekend genoeg is. Al te vaak wordt het verward met een vechtscheiding. Justitie kijkt daar niet door”, zegt Mieke de Schepper.
Dorien had een klacht neergelegd voor huiselijk geweld. “Toen de familierechtbank de uitspraak deed over de toewijzing van de kinderen, hadden ze de klacht nog niet eens gezien”, vertelt ze.
Voor Chloë is het kiezen tussen de pest en de cholera. “Als ik in de relatie was gebleven, had men mijn klachten erkend. Maar omdat ik zelf ben weggegaan, wordt het geweld als onbestaande beschouwd.”
Mieke De Schepper ziet het regelmatig. “Soms worden kinderen uit huis geplaatst, terwijl het bij de veilige ouder wel goed is. Dat is schrijnend.”
De campagne #MijnKeerpunt wil post-partnergeweld bekend maken, maar biedt ook een pakket adviezen aan voor mogelijke slachtoffers. Tegelijk is er een oproep aan de sector om een plan van aanpak te maken voor post-partnergeweld tegen het einde van het jaar. Meer informatie vind je op www.vzwzijn.be .
