Nog nooit is er zo weinig zee-ijs rond Antarctica waargenomen sinds de satellietwaarnemingen begonnen 45 jaar geleden. Dat melden Amerikaanse wetenschappers. De bezorgdheid over de klimaatcrisis en de impact daarvan, bijvoorbeeld op de Zuidpool, neemt daarmee toe.
Nog nooit zo weinig zee-ijs rond de Zuidpool: "zomer-minimum" breekt record van vorig jaar
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Elke zomer neemt de ijsoppervlakte rond Antarctica af, om daarna weer aan te groeien. Dat minimum ligt dit jaar op 1,79 miljoen vierkante kilometer, het laagste cijfer sinds het begin van de satellietwaarnemingen in 1979. Bovendien is het het tweede jaar op rij dat een laagterecord gebroken wordt, meldt het National Snow & Ice Data Center (NSIDC) van de University of Colorado, Boulder. De data zijn nog niet definitief, omdat er door bepaalde weersomstandigheden eventueel nog een lager getal bereikt zou kunnen worden.
Het cijfer van dit jaar ligt maar liefst 1,05 miljoen vierkante kilometer of 36 procent onder het gemiddelde voor de periode 1981-2010. Het ligt ook 135.000 vierkante kilometer onder het vorige diepterecord van vorig jaar. Ter vergelijking: dat is 4,5 de oppervlakte van België.
Het leeuwendeel van het overgebleven zee-ijs ligt in de Weddellzee. Voor de rest gaat het om geïsoleerde stukken aan de kustlijn, zoals bij de Princess Astrid- en Princess Ragnildzone en Pine Island Bay. Onderstaande kaart van het NSIDC toont de huidige ijsvlakten op zee; de oranje lijn geeft de gemiddelde waarde mee van de periode 1981-2010.
Het zee-ijs wordt aangetast door verschillende factoren zoals de opwarmende oceaan en warme(re) winden. Ook hier kan een vicieuze cirkel spelen. Omdat het zee-ijs steeds meer afkalft, kunnen de golven makkelijker de grote ijsplaten aan de rand van het continent aantasten, waardoor het hele systeem verder verzwakt.
"Maar er speelt nog een ander belangrijk effect," zegt glacioloog Harry Zekollari, vroeger verbonden aan de VUB en nu aan ETH Zürich. "Als de oppervlakte bevroren zee vermindert, wordt er minder zonlicht weerkaatst omdat het albedo-effect minder kan spelen. Daardoor kan meer zeewater, dat donkerder van kleur is, de zonnewarmte opnemen."
De afname van het zee-ijs kan het smeltproces op en rond de Zuidpool versterken
Toch zeggen wetenschappers dat de neerwaartse trend zoals we die het jongste decennium beleven, nog niet statistisch significant is. De Zuidpool is er in die zin iets minder erg aan toe dan de Noordpool, waar de trend heel duidelijk is. "Het is belangrijk om het verschil tussen beide te onderstrepen. De Zuidpool is een continent en we spreken hier over het zee-ijs rond dat continent. De Noordpool daarentegen drijft op de zee. Daar is de achteruitgang zeer duidelijk. In extreme scenario's zou het zee-ijs er tijdens een van de komende decennia wel eens hélemaal verdwenen kunnen zijn voor een bepaalde periode in de zomer."
