Wat is het verhaal achter de 300.000 achternamen in ons land? "Peeters is de zoon van Peter en De Witte was blond"

De laatste telling van familienamen in België dateert van 1997. Toen stonden er 316.295 familienamen geregistreerd. "Het verhaal van onze achternaam begint in de middeleeuwen", vertelt naamkundige en dialectoloog Chris De Wulf. 

De Wulf is dialectoloog en naamkundige aan de Vrije Universiteit van Brussel. "Er gingen in die periode grote groepen mensen samenleven in steden. Dat betekent dat er veel mensen met dezelfde voornaam bij elkaar woonden. Om die van elkaar te onderscheiden, kregen mensen een kenmerk bij hun naam. Dat is onze achternaam.”

Vaak werden mensen vernoemd naar hun vader en in sommige gevallen naar hun moeder. “Jan, de zoon van Peter werd dan al snel Jan Peeters. Julia, de dochter van Marie, werd Julia Mariën." Beroepen werden ook gebruikt om de ene Jan van de andere te onderscheiden. "Zo had je 'Jan De Bakker' en 'Jan Smit' of 'Jan De Clercq'." 

Waar je woonde, werd ook een manier om je te onderscheiden. "Je kon vernoemd worden naar een streek, maar ook naar de locatie waar je huis stond. Mensen die naast een herberg woonden die 'De Leeuw' heette, kregen die achternaam” 

Uiterlijke kenmerken waren ook een inspiratiebron. "Mensen die 'De Witte' heten, hebben allicht een blonde voorvader. De naam 'De Lange' werd dan weer toebedeeld aan grote mensen.”

Maar waarom bestaat er een Jan De Clercq en een Jan Declercq? "Of je een achternaam hebt met een spatie of niet, heb je te danken aan Napoleon", zegt De Wulf. "Hij heeft die namen officieel laten registeren toen hij de burgerlijke stand invoerde. De spelling werd toen vastgelegd en is al die tijd niet veranderd."