CHECK - Neen, er is geen direct bewijs dat offshore windturbines voor hevige regenval op  land kunnen zorgen

"Intensieve regenbuien", "ernstige klimaatverandering" of zelfs "catastrofale vloedgolven". Het zouden allemaal directe gevolgen kunnen zijn van de installatie van offshore windenergieparken in de Europese wateren. Heel wat mensen verspreiden de theorie op sociale media, zoals hieronder iemand op Twitter. Het bericht werd al zeker 90.000 keer bekeken en minstens 600 keer gedeeld. 

De foto die de Twitteraar bijvoegde, komt bovendien uit het windmolenpark Horn 1 in Denemarken en niet uit Duitsland zoals hij lijkt te suggereren. De foto is wel echt. 

In het bericht staat dat de opwaartse beweging van de rotorbladen ervoor zou zorgen dat de koudere en vochtige onderlagen vermengd worden met warmere bovenlagen. De vochtige luchtlaag komt zo hoger te zitten en zou dan vervolgens met de wind mee naar het land worden gebracht en daar voor regen zorgen. 

De theorie wordt al een tijd verspreid. Vorig jaar nog bijvoorbeeld via een lezersbijdrage in de Nederlandse krant De Telegraaf .

Nochtans is er geen onderzoek te vinden dat die theorie zomaar bevestigt. "De atmosferische condities die nodig zijn om wolken door windturbines te laten genereren komen in de praktijk weinig voor, en de spectaculaire wolkenvorming zoals te zien is op de foto uit Denemarken is een uitzonderlijk geval", lezen we in een expertenbijdrage van oceanograaf en metereoloog Stephan de Roode (TU Delft). 

Onderzoek van de universiteit van Illinois  toonde wel al aan dat de wieken inderdaad warme en koude luchtlagen mengen en de lokale temperatuur zo kunnen doen opwarmen. Dat is bijvoorbeeld ook de reden waarom sommige fruittelers in de winter kleine turbines gebruiken om hun gewassen tegen vorst te beschermen .

Windturbines veroorzaken daarnaast turbulentie die de luchtlagen door elkaar haalt. Verschillende artikels maken een vergelijking met een verkeersstroom die langs een ongeluk passeert. Het verkeer (wind) vertraagt wanneer het de plaats van het ongeval (de windturbine) nadert, en versnelt weer (turbulentie) wanneer het een bepaald punt voorbij is. Daarna haalt het weer dezelfde snelheid als daarvoor.

En dat heeft dus opnieuw effect op het microklimaat, zo stelt hoogleraar theoretische meteorologie Johannes Quaas (Universiteit Leipzig) in dit stuk in het wetenschapsmagazine EOS. Maar, en dat benadrukt hij, het gaat slechts om een effect dat voelbaar is op enkele honderden meters van het windpark en niet op grotere schaal. 

Diezelfde conclusie trekt ook onze weerman Frank Deboosere, die als meteoroloog verbonden is aan het KMI (Koninklijk Meteorologisch Instituut). Volgens Deboosere is het haast onmogelijk om binnenlandse regenbuien aan windmolenparken op zee te linken. "Dat is zoals de slag van een vlindervleugel een orkaan kan doen ontstaan", vergelijkt hij. "Het effect van windturbines op zee op het weer in het binnenland is verwaarloosbaar. De theorie wordt vooral verspreid door mensen die resoluut tegen windenergie zijn."

Onderzoekers van de universiteiten van Utrecht en Wageningen komen zelfs met een tegengestelde conclusie. Zij stellen dat buien vooral voorkomen in het microklimaat rond windturbineparken en dat de achterliggende kustgebieden daardoor minder regen krijgen. 

Met andere woorden: offshore windparken veroorzaken regen die eerder heel lokaal is. De meeste van die parken bevinden zich op een twintigtal kilometer van de kustlijn waardoor je van regen niet veel zal merken. Eigenlijk zijn de effecten op dit moment ook bijna verwaarloosbaar, zo zeggen de onderzoekers. De windmolenparken in de Noordzee zijn niet groot genoeg om een sterke impact op het lokale weer en klimaat te hebben.

Toch is het allemaal niet zo eenduidig welke precieze effecten grotere windturbineparken op ons klimaat en de omgeving hebben. Verschillende onderzoeken suggereren dat er nog veel meer studie naar de gevolgen van grootschalige windenergie nodig is.  

Naast klimatologische studies zijn er bijvoorbeeld ook nog veel vragen over de ecologische gevolgen van windparken. Het bekendste voorbeeld is dat van het aantal vogels dat jaarlijks geraakt zou worden door de rotorbladen . "Een verwaarloosbaar aantal tegenover de vogels die tegen gebouwen vliegen of door katten gevangen worden", nuanceert Deboosere. 

Een andere bedenking is de invloed die de constructie van windturbines op het onderwaterleven heeft. Volgens sommigen komt de aanwezigheid van allerlei soorten koralen en mosselsoorten die zich op de funderingen nestelen de biodiversiteit ten goede . Omdat die soorten vissen aantrekken en er rond windenergieparken een visverbod geldt, kan het visbestand ook aangroeien.

Maar critici betogen dan weer dat de installatie van funderingen gepaard gaat met hinder voor sommige mariene dieren . Vooral het gebruik van supersonische geluiden en seismische boringen om de palen te plaatsen, zouden bepaalde soorten die zelf communiceren via echogeluid in de war brengen. 

Begin dit jaar beweerden milieuactivisten dat de dood van een zevental walvissen aan de kust van New Jersey te wijten was aan de plaatsing van windmolenplatformen. Wetenschappers konden nochtans geen één-op-één-relatie aantonen, zo schrijven onze collega's van Politifact .