Na vermoedens van fraude met Marokkaanse en Turkse visa: hoe zit het met de woon-werkvergunning in België?

De gecombineerde vergunning is een verblijfsvergunning verbonden aan werk. Het is een vergunning voor niet-Europese burgers die langer dan 90 dagen in België willen verblijven om er te werken. 

De vergunning vertrekt vanuit de algemene regel voor arbeidsmigratie, legt professor Vreemdelingenrecht en rechter in de arbeidsrechtbank Steven Bouckaert (KU Leuven) uit in "De ochtend". 

"Als een Belgische werkgever geen geschikte persoon vindt om een vacature in te vullen, kan die iemand buiten de Europese Unie aanwerven. Dat is een erg moeilijke procedure, omdat de werkgever eerst moet bewijzen dat er geen geschikte Belgen of Europeanen zijn om de job in te vullen, zelfs niet na een opleiding. Daarom werd voor bepaalde specifieke functies de procedure vereenvoudigd."

Een woon-werkvergunning kent, zoals de naam het stelt, twee luiken. Enerzijds regelt de federale Dienst Vreemdelingenzaken de verblijfsvergunning. Anderzijds wordt de werkvergunning behandeld door de regionale ministeries. Sinds de zesde staatshervorming in 2014 zijn Vlaanderen, Wallonië en Brussel zelf bevoegd om hun procedures te bepalen, omdat die ook afhankelijk zijn van de arbeidsmarkt. 

"Zo heeft Vlaanderen een soepeler systeem dan de andere twee regio's. Brussel en Wallonië kennen bijvoorbeeld de procedure voor middengeschoolde functies niet", vertelt Bouckaert.

Vroeger waren er twee aparte procedures: de werkgever moest eerst naar het gewest om een arbeidskaart aan te vragen, en vervolgens naar de Dienst Vreemdelingenzaken om de verblijfsprocedure op te starten. "De Europese Unie bepaalt dat het via één procedure moet verlopen", licht Bouckaert toe, "vandaar is er sinds 2019 sprake van de gecombineerde vergunning".

In de praktijk zijn er in Vlaanderen twee belangrijke categorieën van functies waarvoor de regels versimpeld zijn, zegt professor Bouckaert. "Enerzijds zijn er de hooggeschoolde functies, waarvoor een bachelordiploma vereist is en waarvoor een bepaald minimumloon geldt. Voor jonge werknemers en verpleegkundigen zijn de regels nog wat simpeler."

"Vlaanderen voegde hier een tweede systeem aan toe", licht Bouckaert toe, "waarbij regels voor middengeschoolde functies, waar geen diploma hoger onderwijs voor nodig is, ook soepeler zijn. Dat zijn vaak knelpuntberoepen zoals slagers, zorgkundigen of onderhoudstechnici. De Vlaamse minister van Werk (lees: nu Jo Brouns van CD&V) maakt om de twee jaar de lijst op met de beroepen die hieronder vallen."

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole de Moor (CD&V) noemt het daarom een erg belangrijk legaal migratiekanaal. "Hiermee laten we mensen die knelpuntberoepen willen invullen legaal naar België reizen en zo helpen we de Belgische bedrijven hun jobs in te vullen waarvoor ze geen personeel vinden", zei de Moor in "De ochtend".

Volgens federaal parlementslid Ben Segers (Vooruit) wordt op allerlei manieren misbruik gemaakt van de gecombineerde vergunning. "Er worden aanvragen ingediend voor jobs die niet bestaan of voor ondernemingen die niet te vinden zijn op Google Maps. Of aanvragen van erg kleine ondernemingen die plots een hoop mensen willen aanwerven."

De werkgever in België dient de aanvraag voor een buitenlandse werknemer in bij de regionale overheid. "De Vlaamse overheid heeft dus de verantwoordelijkheid om zelf te controleren aan de poort en zo de eigen winkel op orde te houden", zegt Segers. "Consulaten zouden na de goedkeuring het visum gewoon moeten toedelen aan de kandidaat-werknemer. Nu zijn het de consulaten die, terecht, aan de alarmbel zijn gaan hangen toen ze verdachte aanvragen opmerkten."