39 landen onthielden zich of stemden tegen VN-resolutie om oorlog in Oekraïne te stoppen: wie zijn ze en wat drijft hen?

Gisteren heeft de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een niet-bindende resolutie goedgekeurd waarin Rusland wordt opgeroepen om meteen alle vijandigheden te stoppen en zich volledig terug te trekken uit Oekraïne, inclusief de Krim.

Normaal gesproken worden zaken van oorlog en vrede in de VN-Veiligheidsraad besproken, maar die ligt lam doordat Rusland daar zelf een veto heeft. In tegenstelling tot de resoluties van de VN-Veiligheidsraad zijn die van de Algemene Vergadering niet-bindend.

Alles samen hebben 141 landen voor de resolutie gestemd. 7 landen stemden tegen. 32 landen onthielden zich:

Wat is het belang van een niet-bindende resolutie? "Symboliek is belangrijk in de internationale politiek", zegt David Criekemans, professor internationale betrekkingen aan de UAntwerpen in "De wereld vandaag" daarover op Radio 1. "Deze resolutie gaat de situatie op het terrein niet veranderen. Het stemgedrag van veel landen heeft te maken met hun eigen geopolitieke belangen."

Veruit de meeste landen die lid zijn van de Verenigde Naties hebben voor de resolutie gestemd: het gaat alles samen over 141 landen. Daar zitten weinig grote verrassingen bij. "Het zijn vooral de landen van het westerse blok", zegt Criekemans. "Allemaal landen die onderling heel wat handelscontacten hebben met elkaar."

Denk aan alle Europese landen op Wit-Rusland na, Noord-Amerika, zowat heel Latijns-Amerika, Oceanië, Zuidoost-Azië en een aanzienlijk deel van Afrika en het Midden-Oosten.

De volledige lijst vind je hieronder (er zijn 29 pagina's):

Slechts 7 landen stemden tegen de VN-resolutie. Het gaat natuurlijk om Rusland zelf en om zijn historische bondgenoten zoals Wit-Rusland, Noord-Korea, Nicaragua en Syrië. Historisch, want de nauwe banden met Rusland dateren al uit de Sovjettijd. Op het lijstje van tegenstemmers prijken ook twee nieuwe(re) Afrikaanse bondgenoten: Eritrea en Mali.

Na het einde van de Koude Oorlog begin jaren 90 is Rusland zo goed als verdwenen uit het Afrikaanse continent, maar sinds een aantal jaar proberen de Russen hun invloedssfeer er opnieuw uit te breiden. Eritrea is een van de landen waar Rusland op focust, vooral met wapenleveringen. De laatste tijd stemt Eritrea in de Algemene Vergadering daarom in het voordeel van Rusland.

Mali is op dat vlak eerder nieuwkomer in de Russische club. Dat heeft alles te maken met de recente Franse militaire interventie in het land. Van 2013 tot vorig jaar waren er Franse troepen aanwezig om de Malinese regering bij te staan om extremistische moslimbewegingen uit het land te verdrijven. Na een staatsgreep is er een nieuwe regering aan de macht in Mali.

"Het boterde niet echt tussen Frankrijk en die nieuwe regering", legt Criekemans uit. De Fransen zijn daarop vertrokken en vrij snel vervangen door de Russen. "De Russen hebben van de gelegenheid gebruik gemaakt om met hun intussen bekende Wagnergroep ook in die regio actief te worden", zegt de professor. "De regering van Mali is daarom aan het kantelen in het voordeel van de Russische Federatie."

De volledige lijst vind je hieronder:

Een grote groep van 32 landen onthield zich ook bij de stemming. Ook hier zitten enkele klassiekers in het genre. Denk aan landen als China die in dit soort zaken nooit echt een standpunt voor of tegen innemen.

Daarnaast zijn er opvallend veel Afrikaanse landen die zich onthouden en dat eigenlijk deels door China doen. China heeft grote economische belangen in veel Afrikaanse landen en die willen Peking niet voor de borst stoten. "Ze nemen een afwachtende houding aan, omdat ze bepaalde handelsconnecties niet willen verliezen", zegt Criekemans.

Tegelijk is ook Rusland zelf met een charmeoffensief op het continent bezig. De Wagnergroep is in heel wat Afrikaanse landen actief (geweest) en de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov heeft onlangs een rondreis gemaakt in Afrika.

"Lavrov verwees daarbij naar de kolonisatie en beweerde dat de Russen nu eenzelfde strijd zouden voeren tegen westerse onderdrukking", zegt Criekemans. Heel wat Afrikaanse landen kijken daarom (iets) vaker in de richting van Moskou. Voorlopig uit zich dat in onthoudingen en weinig in echt tegenstemmen, om natuurlijk ook het Westen zelf niet voor het hoofd te stoten.

Een ietwat verrassende onthouder misschien is India. De grootste democratie ter wereld en voormalige Britse kroonkolonie zou je eerder in het westerse kamp verwachten. "India is een land dat op de wip zit tussen twee blokken", legt de professor internationale betrekkingen uit.

"India importeert steeds meer olie uit Rusland", gaat Criekemans voort. "En is ook bevreesd voor de toename van de voedselprijzen door de oorlog in Oekraïne. Tegelijk zijn er strategische contracten rond Defensie met de VS, maar overwegen ze ook meer samenwerking met China. Het land probeert van twee walletjes te eten, dus onthoudt zich bij de stemming."

De volledige lijst vind je hieronder (er zijn 7 pagina's):