1 jaar Oekraïners in Vlaanderen: Tanya werd serveerster in horecazaak Scherpenheuvel "Ze nam een menukaart mee om te studeren" 

24 februari 2022. Die datum staat bij de 25-jarige Tanya Turko in het geheugen gegrift. Het is de dag dat Tanya voor de tweede keer voor oorlog moest vluchten. Tanya is geboren in Loegansk, een gebied in het oosten van Oekraïne dat in 2014 in bezit werd genomen door pro-Russische rebellen. Het was er niet meer veilig en het gezin van Tanya besloot te vluchten naar het centrum van Oekraïne. 

“Ik was toen 17 jaar”, vertelt Tanya. “We dachten dat we veilig waren in het midden van Oekraïne, maar nu weet ik niet meer waar we veilig zijn. Omdat we al in 2014 een oorlog hadden meegemaakt, hebben we niet lang gewacht om Oekraïne te ontvluchten.”

Eén week nadat de Russen Oekraïne waren binnengevallen, bracht Tanya’s vader haar samen met haar moeder, zussen, broertje en tante naar de grens. “Mijn vader bleef net zoals alle andere mannen van mijn familie in Oekraïne, om te vechten. Enkel mijn kleine broer kon mee.” 

Omdat Tanya’s familie vrienden had in België, vluchtten ze naar daar. “De reis duurde twee dagen en was heel zwaar”, vertelt Tanya daarover. Maar eenmaal aangekomen, werden ze opgevangen door een Belgisch gezin. “Het is ongelooflijk wat die mensen voor ons gedaan hebben. Ze hebben ons met alles geholpen: onderdak, documenten en zelfs het vinden van ons eigen huurappartement. Al was dat niet simpel, want huurappartementen voor grote gezinnen van meer dan 5 mensen zijn bijna niet te vinden in België.”

Het gastgezin van Tanya bracht haar ook in contact met George Johannes, de eigenaar van horecazaak De Ram in Scherpenheuvel. “Tanya verbleef bij verre familie van mij en die vroeg of ik misschien hulp kon gebruiken in de zaak”, vertelt George. “Zo is Tanya bij ons terecht gekomen. Ik heb me eerst wel afgevraagd wat ik haar in hemelsnaam zou kunnen laten doen, omdat ze geen Nederlands kon.” 

Al blijkt de taal geen probleem. “Tanya is heel moedig: vanaf dag één is ze in de bediening gegaan, terwijl ze geen Nederlands kon”, vertelt George. “Maar een paar dagen voor ze moest beginnen als serveerster, heeft ze een menukaart meegenomen om te studeren. En zo heeft ze heel goed haar plan getrokken.”

Tanya kan intussen zowat alles opsommen wat er op het menu staat, in het Oekraïens én in het Nederlands. “Ik versta alles wat de mensen bestellen. Ik weet bijvoorbeeld dat er bij steak een saus hoort en dan raad ik meestal diabolique aan, omdat ik dat lekkerder vind dan peperroomsaus. Met frietjes of kroketjes, a point of saignant. Ik kan hen helemaal in het Nederlands helpen”, lacht Tanya. 

Andere gesprekken zijn voor Tanya moeilijker. “Klanten zeggen soms wel eens over Tanya ‘ze zegt weinig’ of ‘ze is nogal stuurs’, maar Tanya heeft al haar aandacht nodig om te luisteren naar de mensen”, aldus George. “En ze begrijpt meer dan we denken. Eens ze weten dat ze van Oekraïne komt, wordt er trouwens met veel begrip gereageerd.” Als het van zaakvoerder George afhangt, tekent Tanya een levenslang contract bij De Ram, “ook al omdat ik geen ander personeel vind”. Maar Tanya ziet haar toekomst toch elders.

“België is een geweldig land. De mensen zijn er slim, er zijn grote shoppingcenters, weinig armoede en goede lonen”, maar toch verlangt Tanya naar Oekraïne. “Dat is mijn thuis. Ik volg het nieuws over Oekraïne op de voet. Ik probeer er niet zoveel aan te denken, maar dat is moeilijk. Ik ben hier al bijna een jaar en emotioneel is het heel zwaar.” 

Tanya vertelt hoe ze terugdenkt aan de tijd die ze met vrienden doorbracht in een park in haar thuisland. “Gitaar spelen en samen zingen, dat mis ik. Soms zing ik hier in mijn eentje Oekraïense liederen en dan ben ik toch een klein beetje thuis.”