In een grot in Zuid-Frankrijk zijn bewijzen gevonden voor het vroegste bekende gebruik van pijl en boog in Europa. Het gaat om stenen pijlpunten van 54.000 jaar oud. Dat is 40.000 jaar eerder dan de oudste pijlpunten in Europa tot nog toe. De studie daarover is verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift Science Advances .
Pijl en boog al 40.000 jaar langer in Europa in gebruik dan tot nog toe gedacht
Pieterjan Huyghebaert
Gepubliceerd:
We weten al langer dan onze verre voorouders al 70.000 jaar geleden gebruik maakten van pijl en boog. De oudste overblijfselen daarvan zijn in Afrika teruggevonden, maar de alleroudste bewijzen van pijl en boog in Europa zijn veel jonger. Die pijlpunten dateerden tot nog toe van ergens tussen de 10.000 en 12.000 jaar geleden in Duitsland.
De nieuwe studie beschrijft stenen gebruiksvoorwerpen die gevonden zijn in de Mandrin-grot in de Drôme. En dus veel ouder zijn. Het gaat om stenen pijlpunten die dateren van 54.000 jaar geleden. Dus zowat 40.000 jaar eerder dan die eerdere vondsten.
De Mandrin-grot bevindt zich in Malataverne, halfweg tussen Lyon en Marseille:
Sinds de jaren 90 zijn daar al tal van vondsten gedaan uit de prehistorie. Uit drie verschillende grondlagen blijkt dat de grot eerst door neanderthalers werd bewoond, daarna door de moderne mens – Homo sapiens – en daarna opnieuw door neanderthalers. In de laag die wordt toegeschreven aan de moderne mens zijn honderden geslepen steenpunten gevonden, vaak niet groter dan een eurocentmuntje.
FOTO - Sommige pijlpunten zijn heel erg klein:
Het was lang niet helemaal zeker of de steenpunten echt als pijlpunten werden gebruikt. Veel andere materialen die gebruikt worden om pijl en boog te maken, zijn erg kwetsbaar. Hout, vezels en leer bijvoorbeeld bewaren niet zo goed. De wetenschappers hebben daarom replica’s gemaakt van de steenpunten, die op pijlen gezet en met een boog op dierenkarkassen geschoten.
FOTO - Replica's die gebruikt werden bij het onderzoek:
De steenpunten werden daarna geanalyseerd op kleine scheurtjes en eventuele andere schade. Die scheurtjes en schade op de replica's werden daarna vergeleken met soortgelijke schade die gevonden is op de steenpuntjes die gevonden werden in de grot.
"Heel wat scheurtjes kwamen erg overeen met impactfracturen die we zagen bij de replica’s", zegt onderzoekster Laure Metz aan het Franse persagentschap AFP. Metz is onderzoekster aan de universiteit van Aix-Marseille en is een van de auteurs van de studie. Ze besluiten daaruit dat de steenpunten wellicht dus als pijlpunten werden gebruikt.
FOTO - Vergelijking tussen de replica's links en de echte pijlpunten rechts:
Volgens haar hebben de achtereenvolgende populaties van Homo sapiens en neanderthalers elkaar mogelijk ontmoet. Hoe "vriendschappelijk" dat precies verlopen is, is niet duidelijk. Toch was er wellicht geen technologische uitwisseling. "De neanderthalers die later kwamen, bleven hun traditionele wapens zoals speren gebruiken en namen het gebruik van pijl en boog niet over."
"De technologieën van deze twee mensensoorten waren heel verschillend", zegt ze nog. "Het illustreert dat de moderne mens wellicht een technologisch voordeel had op de neanderthalers dat hen kan geholpen hebben in hun verdere verspreiding op het Europese continent."
Volgens de wetenschappers heeft pijl en boog mogelijk mee bepaald dat de neanderthaler het uiteindelijk moest afleggen tegenover de moderne mens. Het kan een nieuw puzzelstukje zijn om het mysterie van het uitsterven van de neanderthaler op te lossen.
Hoe dan ook leeft de soort nog een klein beetje verder. Uit DNA-onderzoek blijkt dat 2 procent van het genoom van alle levende mensen van buiten Afrika afkomstig is van neanderthalers.
