Poetins toespraak voor parlement baadt opnieuw in antiwesterse retoriek, Rusland schort nucleair ontwapeningsverdrag met VS op

Op de jaarlijkse toespraak van president Poetin voor de verenigde kamers van het Russische parlement was het twee jaar wachten. Vorig jaar, het jaar waarin de Russische invasie in Oekraïne begon, sloeg Poetin de toespraak over. In de zaal zaten vandaag niet alleen parlementsleden, maar ook Russische militairen die in Oekraïne hebben gevochten.

De meest opvallende uitspraak kwam op het einde. Poetin kondigde aan dat Rusland zijn deelname aan het "New START"-verdrag heeft opgeschort, het laatste belangrijke nucleaire ontwapeningsverdrag met de Verenigde Staten, dat beide landen ondertekenden in 2002. Het gaat niet om een terugtrekking, wel om een opschorting, benadrukte hij. Poetin zei ook dat Rusland klaar moest zijn om kernwapens te testen als de Verenigde Staten dat eerst doen.

Naar deze toespraak werd lang uitgekeken, maar veel verschilde ze niet van eerdere toespraken. Ook deze keer haalde Poetin zijn bekende antiwesterse retoriek boven. Niet Rusland is de oorlog in Oekraïne gestart, maar het Westen. "Wij gebruiken geweld om hem te beëindigen." 

Rusland heeft geprobeerd om het conflict in de Donbas "vredevol op te lossen", "maar een volledig ander scenario werd achter onze rug voorbereid", zei Poetin. "Een bloedige operatie in de Donbas werd voorbereid." De Donbas, bestaande uit de voornamelijk Russisch sprekende provincies Loegansk en Donetsk, werd in 2014 deels bezet door pro-Russische rebellen. Volgens Poetin bereidde Oekraïne een groot tegenoffensief voor en was actie vanuit Rusland daarom noodzakelijk. Ook (delen van) de Krim, in 2014 geannexeerd door Rusland, was volgens Poetin in gevaar.

De Russische president zette Oekraïne opnieuw weg als een land zonder eigenwaarde. De Oekraïense bevolking is volgens hem de "gijzelaar" geworden van "het regime in Kiev en zijn westerse opperheren". Het zijn die laatste die Oekraïne politiek, militair en economisch bezetten, meent Poetin. "Wij strijden niet tegen de Oekraïense bevolking, zij leven onder een nazibewind."

De grote doorn in het Russische oog, de uitbreiding van de NAVO naar het oosten, kwam ook nu weer aan bod. "We wilden een constructieve dialoog, maar kregen alleen beloftes." Intussen breidde de NAVO zich alsmaar verder uit, merkte Poetin op. Net als in eerdere toespraken benadrukte Poetin dat het voortbestaan van Rusland op het spel staat. "Het Westen wil van een lokaal conflict een wereldwijde confrontatie maken."

Een zoveelste antiwesterse toespraak dus die vooral bedoeld lijkt te zijn om de steun van de Russen voor de invasie in Oekraïne te handhaven. Steun die Poetin naar eigen zeggen nog altijd van "de meerderheid van de Russen" heeft.

Belangrijke nieuwe initiatieven in verband met de oorlog in Oekraïne kondigde hij niet aan. Wel zei hij dat Rusland massaal zal investeren in de onlangs geannexeerde Oekraïense provincies: Loegansk, Donetsk, Cherson en Zaporizja. "Nieuwe gebieden", zoals Rusland die altijd noemt, die er volgens Poetin zelf voor gekozen hebben om bij Rusland te horen. En Rusland zal het offensief in Oekraïne "zorgvuldig voortzetten" en zijn taken vervullen, klonk het nog.

In Oekraïne en de Verenigde Staten werden de schouders al opgehaald nog voor de toespraak was afgelopen. "Absurd", klonk het in Washington. "Zijn toespraak toont de hopeloosheid van zijn positie aan. De Russische elite zal geïrriteerd raken en aan zijn capaciteiten beginnen te twijfelen", verwoordde een adviseur van de Oekraïense president Zelenski het gevoel in Kiev.