Waarom je steeds dezelfde advocaten ziet op televisie: "Wie dat gelooft kijkt te veel naar Amerikaanse series"

Afgelopen zaterdag werd in De Panne een man opgepakt nadat hij een aanslag zou hebben willen plegen tijdens de Miss België-verkiezing. Enkele uren later stond advocaat Walter Van Steenbrugge al aan de rechtbank in Brugge om in naam van zijn cliënt een verklaring af te leggen. Een bekend gezicht. En lang niet het enige dat we met de regelmaat van de klok in de media zien opduiken. Ook andere advocaten zoals Jef Vermassen, Sven Mary en Walter Damen trekken vaak de mediagenieke verhalen en zaken naar zich toe. Of zo lijkt het alleen maar, vertelt Sofie Demeyer, woordvoerder bij Advocaat.be, aan VRT NWS laat: "Wie dat gelooft, kijkt te veel naar Amerikaanse series waar een advocaat gaat klaarstaan aan de uitgang van het ziekenhuis. Advocaten hier moeten zich houden aan een deontologische code die hen verbiedt om zichzelf te gaan aanbieden voor een zaak. Het initiatief moet echt wel komen van de persoon die een advocaat nodig heeft."

In tegenstelling tot wat veel mensen lijken te denken gaan onze topadvocaten zichzelf dus niet verkopen wanneer ze lucht krijgen van een interessante zaak. Volgens Demeyer zijn er twee manieren waarop die zaken dan toch bij hen terechtkomen. "De eerste mogelijkheid is dat er iemand uit de entourage van de verdachte zelf de telefoon neemt en een advocaat opbelt. En dat kan dan één van die grotere namen zijn." 

Wanneer dat niet gebeurt, zal de politie aan de verdachte vragen door wie hij of zij wil worden bijgestaan, en die naam opzoeken in de Salduz-database. Demeyer legt uit: "Volgens de Salduz-wet heeft een verdachte het recht om bijgestaan te worden door een advocaat bij een eerste verhoor. Bij die wet hoort ook een database, met de contactgegevens van verschillende advocaten. Als de gevraagde advocaat in die database staat, krijgt hij of zij een automatische oproep met de meest essentiële informatie én de mogelijkheid om de bijstand te weigeren of te aanvaarden." 

Als de advocaat dan toezegt, wordt hij of zij meteen doorverbonden met de politie. Er is één voorwaarde aan verbonden: de advocaat moet binnen de twee uur ter plaatse kunnen zijn. Als de verdachte geen naam doorgeeft zal de politie in de database kijken welke advocaat op dat moment permanentie heeft, en dan zal hij of zij de automatische boodschap en de keuze krijgen.  

Wanneer een advocaat kiest of hij of zij bijstand wil leveren, kan de kans op een proces met veel media-aandacht natuurlijk wél een verschil maken. 

Bij de keuze van een advocaat durft een verdachte zich ook al eens te laten leiden door enige bekendheid, bevestigt Demeyer. "Iedereen kijkt televisie of leest de krant, en op die manier zijn die advocaten publieke figuren geworden. Daarom worden zij vaak opgebeld. Mensen hebben hen gezien in de media, en ze zijn van mening dat die advocaten het goed kunnen uitleggen en weten waarover ze spreken."

Toch staat bekendheid niet altijd garant voor kwaliteit. Daarom pleit advocaat John Maes voor een objectief systeem om de kwaliteit van een advocaat te beoordelen. 

Een soort Tripadvisor voor advocaten als het ware. Maar daar is Demeyer niet helemaal voor te vinden. "Er bestaat trouwens al zo'n systeem, waarbij een kantoor zich laat controleren door een andere advocaat. Maar dat gaat dan vooral over ordening, en of alles financieel in orde is. Dat zegt natuurlijk weinig over de kwaliteit van het werk van de advocaat. Advocaten die zich laten opnemen in de Salduz-permanentie mogen trouwens wel zelf aangeven in welke materie zij het meest comfortabel zijn, en voor welke zaken ze dus mogen worden opgebeld."

Een topadvocaat opbellen is niet moeilijk dus, achteraf de rekening betalen is dat vaak wel. In een wereld waar bedragen als 300 tot 400 euro per uur geen uitzondering zijn, kan je je wel gaan afvragen of voor bepaalde zaken soms geen vriendenprijsje kan worden gemaakt. Niet ondenkbaar, volgens Sofie Demeyer. "Van zodra een advocaat het mandaat heeft gekregen van de verdachte, kan er gesproken worden over wat alles zal kosten. Een advocaat moet daar meteen transparant over zijn, dus hij zal een schatting maken. Wanneer de verdachte het daar mee eens is, hebben ze een overeenkomst. En wanneer de advocaat voelt dat iemand het niet zo breed heeft, kunnen ze wel een gunsttarief geven. Het is tenslotte een vrij beroep."