Bijna vijf dagen na de verwoestende aardbevingen in Turkije en Syrië worden er nog steeds slachtoffers levend van onder het puin gehaald: stuk voor stuk kleine mirakels, want de overlevingskansen na een ramp van deze omvang slinken enorm na de eerste 72 uur. Maar hoe lang kan iemand precies onder het puin overleven en wanneer staakt men de zoektocht?
Tijd tikt genadeloos weg in Turkije en Syrië: hoe lang kan iemand onder het puin overleven en wanneer stopt men met zoeken?
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
De eerste aardbeving in Turkije vond plaats maandag rond half 2 's nachts. Dat is ondertussen bijna vijf dagen geleden en gelukkig worden er nog steeds mensen vanonder het puin gered, maar de tijd tikt genadeloos verder. Experts zijn het er namelijk over eens dat de overlevingskansen van slachtoffers enorm afnemen na 72 uur.
"Een eerste grote verklaring daarvoor is het gebrek aan eten én vooral drinken", zegt Davide Olchini, medisch directeur bij hulporganisatie Dokters van de Wereld België. De meeste mensen kunnen gerust een week of langer overleven zonder eten, maar zelfs onder normale omstandigheden kan een menselijk lichaam slechts enkele dagen zonder water.
Maar er speelt nog een grote factor mee in de overlevingskansen van de slachtoffers, stelt Olchini. "De meeste mensen die de aardbeving hebben overleefd, zijn ernstig gewond geraakt. Dat kan gaan om breuken of kneuzingen, maar ook om interne problemen of bloedingen. Zonder verzorging nemen hun overlevingskansen snel af."
Tot slot is er nog het gebrek aan zuurstof. "Wie klem zit onder het puin zit vaak in een soort van bubbel waarin slechts een beperkte hoeveelheid zuurstof aanwezig is. Op lange termijn is dat dus zeker een probleem."
BEKIJK - Reddingswerkers van het Nederlandse 'Urban search and rescue-team' (USAR) hebben deze middag in Hatay in Turkije nog een jongen van 8 kunnen redden:
De laatste uren bereiken ons via sociale media en internationale persagentschappen opvallend veel verhalen van kinderen die gered worden. Maar dat ligt waarschijnlijk aan het feit dat media vaker over kinderen schrijven, "want er is geen wetenschappelijk bewijs dat zij langer zonder eten, drinken of zuurstof kunnen dan volwassenen", stelt Olchini.
Winterse omstandigheden
Ook externe factoren spelen een grote rol in de overlevingskansen van de slachtoffers. De weersomstandigheden bijvoorbeeld: "In dit geval zijn de omstandigheden heel slecht", zegt Olchini. "Het is koud en het lichaam moet hard werken om op temperatuur te blijven. Daarnaast maken de vriestemperaturen het werk voor de reddingswerkers ook een stuk moeilijker."
Ten slotte is er nog de regen: hoewel die welkom kan zijn als waterbron voor slachtoffers onder het puin, brengen buien ook risico's met zich mee. Ze kunnen aardverschuivingen en verzakkingen veroorzaken en koelen het lichaam nog verder af.
Kleine mirakels
Tot zover de theorie, want bij elke ramp van deze omvang komen er ook ongelofelijke verhalen boven van mensen die uitzonderlijk lang overleefd hebben in onwaarschijnlijke omstandigheden. Zo was er vandaag het verhaal van de 17-jarige Adnan die na meer dan vier dagen nog levend werd teruggevonden onder het puin in Turkije. Hij overleefde naar eigen zeggen dankzij het drinken van zijn eigen urine.
Spoedarts Nico Rooselaer, die als vrijwilliger mee ging met het Belgische reddingsteam B-FAST naar het rampgebied na de aardbeving in Haïti, maakte toen ook zo'n klein mirakel mee: "Na zeven dagen werd toen nog iemand levend teruggevonden", vertelt hij in "Radio2 Spits". "Die persoon zat vast in een kruipruimte van een kelder en had gelukkig nog toegang tot water dankzij een afgebroken waterleiding."
Het verhaal van Adnan bereikte ook Nico en die vindt het helemaal niet vreemd dat de jongen besloot om zijn eigen urine te drinken, integendeel: "Het is een courante overlevingstechniek die wordt aangeleerd om te gebruiken in situaties wanneer men geen toegang heeft tot drinkbaar water."
Hoe lang vinden reddingswerkers nog "mirakelvondsten" onder het puin in Turkije en Syrië?
Wanneer staakt men de zoektocht?
Op een gegeven moment komen er helaas geen onwaarschijnlijke verhalen meer en dan rijst de onvermijdelijke vraag: wanneer wordt de zoektocht naar overlevenden stopgezet? "Dat gebeurt meestal wanneer er lange tijd geen mensen meer gevonden worden en ook geen stemmen meer gehoord worden", stelt Rooselaer.
"Dat is telkens opnieuw een moeilijke beslissing om te nemen", vertelt ook Olchini. "De knoop daarvoor wordt meestal doorgehakt door de lokale overheid wanneer er twee of drie dagen lang geen overlevenden meer zijn gevonden. Daarna verschuift de focus naar slachtofferhulp en de wederopbouw van het getroffen gebied."