Vandaag vertrekt de eerste delegatie van het Belgische interventieteam B-Fast naar Turkije. Ons land zal er een veldhospitaal oprichten en bemannen om de druk op de Turkse ziekenhuizen na de aardbevingen van gisteren te verlichten. Turkije heeft die missie vanmorgen intussen ook officieel aanvaard. Ten laatste volgende week donderdag moet het veldhospitaal volledig klaar zijn. Kinder- en spoedarts Gerlant van Berlaer, die op het punt staat om te vertrekken naar Turkije, legt uit waarom het allemaal zo lang duurt.
Eerste delegatie van Belgische interventieteam B-FAST vertrekt vandaag naar Turkije, volgende week donderdag moet veldhospitaal klaar zijn
Ons land zal een veldhospitaal oprichten dat meer dan 100 patiënten per dag kan behandelen en ook plaats kan bieden aan minstens 20 patiënten om de nacht door te brengen in observatie. Het team zal bestaan uit Belgische artsen, gespecialiseerd in noodchirurgie, ondersteund door spoedverpleegkundigen en andere specifieke medische profielen.
Het team zal in staat zijn operaties ter plaatse uit te voeren en andere levensreddende medische hulp aan te bieden. Er zal ook een specifieke zogenaamde “mother and child” afdeling aangeboden worden. Het veldhospitaal zorgt ervoor dat bestaande Turkse hospitalen ontlast worden. Na een dergelijke aardbeving blijft het gezondheidssysteem nog weken onder druk staan.
De hulpverleners vertrekken in drie golven: in de loop van vandaag vertrekt een verkenningsteam dat ter plaatse zal bekijken waar het veldhospitaal opgezet kan worden. Dit weekend vertrekt er dan een team om het hele veldhospitaal op te zetten en ten laatste volgende week donderdag moet het hele veldhospitaal actief zijn.
In functie van de noden op het terrein zal het team enkele weken ter plaatse blijven. Het totale team zal bestaan uit 70 tot 80 personen.
Waarom duurt het allemaal zo lang?
Vroeger was het zo dat bij een grote ramp elk land halsoverkop een team hulpverleners ter plaatste stuurde, maar de ervaring leert dat dit verre van ideaal is. "Als iedereen gewoon binnen rusht zonder coördinatie, doe je niet altijd het beste voor de slachtoffers van de ramp", legt dokter van Berlaer uit. "Je moet ook op langere termijn verder kijken. Als iedereen snel uitrukt en na een week vertrekt, laat je een puinhoop achter."
Om puinhopen te vermijden zijn er sinds 2013 nieuwe internationale afspraken gemaakt over noodhulp. Ons land heeft die richtlijnen mee uitgewerkt. Van Berlaer heeft zelf jarenlange ervaring en heeft er aan mee geschreven. "Concreet mag je niet meer zomaar een ander land binnendringen met een medisch team", legt de dokter uit.
Hoe verloopt het dan wel? "Je moet als team erkend zijn door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)", zegt de spoedarts. "Bij een ramp moet je je registeren op een online platform en aangeven welke hulp je kunt bieden. Pas als het getroffen land je de toestemming geeft, mag je vertrekken. Het maakt dat er veel administratie en toestemmingen nodig zijn om te vertrekken."
Wachten op groen licht
B-FAST moest dus wachten op de definitieve toestemming om te vertrekken. "Het is strikt gestructureerd en daar heeft België op gewacht." De hulpverleners vertrekken in drie golven naar het rampgebied. Vandaag vertrekt een klein "assessment team" met onder meer een arts, verpleegkundige en een brandweerman om te situatie ter plaatse in te schatten.
Zo leggen ze contacten met de lokale bevolking en zoeken ze de beste locatie om hun werking op te zetten. "Bij voorkeur is dat bij een lokaal ziekenhuis, maar vaak staat er niet veel meer recht", legt van Berlaer uit, die zelf deel uitmaakt van die eerste golf. "Het moet een locatie zijn die goed bereikbaar is voor de slachtoffers zelf."
Na de eerste inschatting komt er een tweede team aan: het zogenoemde "advanced team" is al wat groter en gaat de eerste medische zorg aanbieden. Gaande van chirurgie tot wondzorg. Daarna volgt het derde en laatste team: het "emergency and medical team". Die gaan dan echt een veldhospitaal bouwen.
"Je moet alles zelf meenemen", zegt van Berlaer daarover. "Je moet zelf zorgen voor stromend water en elektriciteit. Je moet zelfvoorzienend zijn, zodat je niet weegt op de schaarse middelen ter plaatse." Het veldhospitaal zou volgende donderdag volledig operationeel moeten zijn.
Je moet zelfvoorzienend zijn, zodat je niet weegt op de schaarse middelen ter plaatse
Er zijn lang niet alleen artsen en verpleegkundigen mee met B-FAST. "Ook logistieke medewerkers die de tenten opzetten, zorgen voor het vervoer of eten maken", legt de arts uit. "We hebben ook mensen mee die gespecialiseerd zijn in waterzuivering. Ons land heeft daar echt een topteam voor." Het eerste kleine verkennende team blijft maar een week of twee ter plaatse. De andere teams blijven er meestal enkele maanden. Het veldhospitaal zal op langere termijn overgedragen worden aan lokale hulpverleners.