In 2022 werden in België ongeveer 116.500 overlijdens geregistreerd. In vergelijking met de voorgaande jaren is dat een stijging van 5,5 procent, zo'n 6.000 extra sterfgevallen. Dat blijkt uit cijfers van Statbel, het Belgische statistiekbureau. De stijging is het meest zichtbaar bij vrouwen en 85-plussers. Volgens biostatisticus Geert Molenberghs (KU Leuven) zit ook het coronavirus daar opnieuw voor iets tussen.
Vorig jaar zo'n 6.000 extra overlijdens in vergelijking met voorgaande jaren: "Vooral door corona en andere infectieziekten"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Volgens Statbel werden in 2022 4.000 meer doden geregistreerd dan in 2021. Dat is een stijging van 3,7 procent. In vergelijking met een bredere referentieperiode (2017, 2018, 2019 en 2021) gaat het om een stijging van 5,5 procent (ongeveer 6.000 extra overlijdens). Het jaar 2020 werd daarbij buiten beschouwing gelaten, omdat de coronapandemie toen een grote invloed had op de sterftecijfers.
Ook in 2022 is het coronavirus opnieuw verantwoordelijk voor heel wat sterfgevallen. "We werden dan wel minder ziek van de omikronvariant, toch zie je dat het virus bij de oudere bevolking met onderliggende aandoeningen voor hogere sterftecijfers zorgt", duidt biostatisticus Geert Molenberghs.
"Het is niet vreemd dat er een stijging is in vergelijking met 2021", denkt Molenberghs. "2021 was een jaar van beperkingen op sociale contacten. 2022 was daarentegen een terugkeer naar de normaliteit. Tegen die achtergrond kunnen we natuurlijk verwachten dat bepaalde infecties terugkeren."
Vooral oudere vrouwen
Op gebied van de leeftijden zien we de grootste stijging bij 85-plussers. Daar steeg in 2022 het aantal overlijdens met 9,8 procent. "Dat is vooral het gevolg van de pieken die we zagen in de omikronvariant", aldus Molenberghs. "Ook de hittegolf in de zomer zorgde voor heel wat extra overlijdens."
"In december zagen we een samenloop van omstandigheden. Enerzijds waren er verschillende infecties: niet alleen covid, maar ook RSV en de griep staken de kop op. Anderzijds was er toen ook een koudepiek met erg slechte luchtkwaliteit. Ook dat veroorzaakte heel wat extra overlijdens bij de oudere bevolking."
Het aantal overlijdens steeg bij vrouwen met 6,4 procent in 2022 tegenover het gemiddelde van de voorgaande jaren. Ook de sterftecijfers bij mannen stegen in die periode met 4,6 procent. "Dat verschil tussen mannen en vrouwen is op zich niet moeilijk te verklaren. In de groep van 85-plussers zijn er veel meer vrouwen. Vrouwen maken twee derden uit van die groep, slechts één op de drie is man."
Meer overlijdens in Vlaanderen
Achter de stijging van het aantal overlijdens in België schuilen ook (beperkte) regionale verschillen. Zo zien we een stijging van het aantal overlijdens in 2022 met 6,8 procent voor het Vlaamse Gewest en 4,6 procent voor het Waalse Gewest. In het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest bleef het aantal overlijdens vrijwel gelijk tegenover dit bredere gemiddelde (+0,1%).
"Dat zijn geen enorm grote verschillen", eindigt Molenberghs. "We weten dat het contactgedrag van Vlamingen en Walen wat verschilt. De zuidelijke bevolking heeft eerder lokaal contact, met buren en vrienden. In Vlaanderen is het verenigingsleven meer uitgebouwd. Die verschillen in contacten kunnen daar voor iets tussen zitten, maar we mogen niet overdrijven. Toeval speelt wellicht ook een rol."
