Het historische centrum van de Oekraïense havenstad Odessa is door Unesco erkend als Werelderfgoed en is meteen op de lijst van bedreigde erfgoederen geplaatst. Rusland heeft herhaaldelijk geprobeerd om de stemming uit te stellen en was uiteindelijk de enige tegenstem. Al heeft vooral het grote aantal onthoudingen de parel van de Zwarte Zee gered.
Historisch centrum van Oekraïense havenstad Odessa erkend als bedreigd Werelderfgoed, ondanks Russisch (muzikaal) protest
Pieterjan Huyghebaert
Gepubliceerd:
Tijdens een bijzondere zitting van het Werelderfgoedcomité in Parijs hebben 6 van de 21 landen voor de toevoeging van het historische centrum van Odessa op de Werelderfgoedlijst gestemd. 14 landen onthielden zich (en telden dus niet mee in de stemming), enkel Rusland stemde tegen. De Russen hebben herhaaldelijk geprobeerd om de stemming uit te stellen.
Oekraïne had Odessa eind vorig jaar voorgedragen als mogelijk Werelderfgoed. De havenstad wordt vaak de parel van de Zwarte Zee genoemd. Eén beroemd moment uit de Oekraïense stad is bijvoorbeeld de "Potemkintrap", bekend van de trappenscène uit de stomme Sovjetfilmklassieker "Pantserkruiser Potemkin" (1925) van de Letse cineast Sergei Eisenstein.
BEKIJK - De iconische trappenscène uit "Pantserkruiser Potemkin":
Odessa heeft geluk gehad tot nog toe relatief onaangeroerd te zijn gebleven sinds het begin van de oorlog in februari vorig jaar. Ondanks Russische bombardementen is het historische centrum vooralsnog al bij al intact. Desondanks heeft het Werelderfgoedcomité de stad meteen ook op de lijst geplaatst van bedreigde werelderfgoederen.
Wat is (bedreigd) werelderfgoed?
Op dit moment zijn er 1.157 werelderfgoederen in 167 landen . Culturele schatten, natuurwonderen of een combinatie van de twee, uit alle tijdperken van de wereldgeschiedenis. Van de Grand Canyon in de Verenigde Staten tot het Kremlin en het Rode Plein in de Russische hoofdstad Moskou, van de opera van Sydney in Australië tot de Okavangodelta in Botswana.
De status van werelderfgoed is een ereteken met grote, maar vooral symbolische waarde. Er hangen geen centen aan vast. Het prestigieuze label kan wel helpen om subsidies los te weken voor restauratie en behoud. Op zich biedt het statuut ook geen bescherming. Dat plaatsen en gebouwen op de lijst belanden betekent helaas niet dat ze voor de eeuwigheid bewaard blijven.
Door natuurlijke, maar vooral door menselijke oorzaken zoals verwaarlozing, bebouwing, exploitatie, oorlog of klimaatopwarming zijn 55 werelderfgoederen bedreigd , zoals nationale parken in Congo of archeologische sites in Irak of Syrië of Libië. En vanaf vandaag dus ook de historische binnenstad van de Oekraïense havenstad Odessa.
Behalve materieel erfgoed is er sinds 2003 trouwens ook een Internationale Representatieve Lijst van Immaterieel Erfgoed van de Mensheid van de Unesco. Immaterieel erfgoed, dat dat zijn sociale gewoonten, voorstellingen, rituelen, tradities, uitdrukkingen, overgedragen van generatie op generatie en belangrijk voor een gemeenschappelijke identiteit.
In Vlaanderen gaat het onder meer over de Heilig Bloedprocessie in Brugge of de biercultuur. Het carnaval van Aalst kwam in 2010 op de lijst met immaterieel erfgoed, maar werd daar in 2019 weer van geschrapt, nadat er karikaturale Joodse figuren opdoken in de carnavalsstoet.
