Het is alomtegenwoordig in de wereld van het onderwijs: ChatGPT, een onlinecomputerprogramma dat automatisch teksten genereert. Leerkrachten zitten met de handen in het haar want leerlingen dreigen de tool massaal te gebruiken om taken en teksten te maken. Pieter Duysburgh en Rob Heyman van het Kenniscentrum Data en Maatschappij leggen in deze opinie uit waarom en hoe ChatGPT ook een hulpmiddel kan zijn in het klaslokaal.
Zo snel als ChatGPT de wereld verovert, zoeken onderwijzers en onderwijsinstellingen naar oplossingen om met deze nieuwe technologie om te gaan. Eén oplossing is de gemakkelijkste: een volledige ban van het gebruik van de technologie. Onder meer scholen in New York en Nederland denken hier al hardop over na. Het is een kwestie van tijd voor gelijkaardige stemmen in Vlaanderen opduiken.
Van de redactie: wat is ChatGPT?
ChatGPT is een gratis onlinecomputerprogramma dat alle vragen beantwoordt die je stelt. Het kan ook op commando teksten schrijven en ingewikkelde rekensommen oplossen. Daarbij doet het aan machine learning en traint het zichzelf om beter te worden. Op die manier kan het teksten produceren die amper te onderscheiden zijn van teksten die door mensen zijn geschreven.
Plagiaat
Het is een begrijpelijke reactie: ChatGPT laat immers op een nooit eerder geziene manier plagiaat toe. Het is ongezien, omdat zelfs de gebruiker niet weet uit welke bronnen ChatGPT de info haalt.
De oneindige hoeveelheid teksten die de basis vormt van de tekst die ChatGPT creëert zijn onmogelijk te traceren en dus ook niet op hun juistheid te evalueren. De meeste bestaande plagiaatdetectiesoftware kan nog geen automatisch gegenereerde teksten herkennen. De tool verbieden lijkt dan intuïtief de beste oplossing.
Eén probleem alleen hierbij: ChatGPT valt niet te verbieden zonder een al even onwenselijk niveau van toezicht. Of je de software nu verbiedt of niet, heel wat leerlingen zullen de kans grijpen om de tool in te zetten zodra ze daar de kans toe krijgen. De verleiding daartoe zal onweerstaanbaar sterk zijn, des te meer omdat een slippertje met ChatGPT zo moeilijk op te sporen valt.
Leerinstrument
Misschien zijn er slimmere manieren te bedenken waarop het onderwijs met ChatGPT kan omgaan. De Griekse filosoof Socrates maakte zich al zorgen over hoe het schrift het geheugen en vertelkunst van jongeren zou aantasten.
Hoewel best verstaanbaar, bleek zijn bezorgdheid achteraf ongegrond. Onderwijzers zijn er prima in geslaagd om niet alleen het schrift, maar ook zaken als rekenmachines, spellingcorrectors en Wikipedia een plaats te geven in het leertraject van jongeren. Hoe kan ook ChatGPT een leerinstrument worden dat het leren kan versterken? We geven 3 strategieën voor onderwijzers.
Maak het gebruik expliciet en transparant
Geef leerlingen expliciet de instructie om van ChatGPT gebruik te maken. Laat leerlingen een tekst genereren met ChatGPT en laat hen hierop verder werken. Laat hen toelichten welke "prompts" ze hebben ingegeven. Vraag hen vervolgens te reflecteren op de gegenereerde tekst: waar kan het beter, wat moet anders.
Laat hen uiteindelijk een verbeterde versie van de tekst maken op basis van hun eigen reflectie. Leerlingen kunnen zo inzien waarom ChatGPT een lagere beoordeling zou krijgen voor een taak dan wanneer zij zelf de pen zouden vasthouden.
2. Focus op de zwaktes van de technologie
Net als elke andere AI-oplossing, is het algoritme van ChatGPT getraind op informatie die online te vinden is. De meest recente informatie in de database waarop ChatGPT getraind werd, dateert van 2021.
Laat leerlingen daarom werken op actuele onderwerpen, obscure thema’s waarvan online weinig informatie beschikbaar is, of verplicht hen een minimum aantal recente bronnen in de tekst te verwerken. Moedig hen aan om de input die ze krijgen uit ChatGPT te controleren met andere bronnen.
3. Zet de tool in als brainstormassistent
ChatGPT kan in geen tijd veel tekst produceren, maar de inhoud van die tekst is even vaak wel als niet correct. Tegelijk kan dat "hallucineren" van de technologie best inspirerend zijn. Het kan leerlingen aan ideeën helpen die ze zelf niet konden bedenken, maar vaak zullen ze zelf het best in staat zijn die ideeën te weerhouden die écht waardevol zijn. Of ze kunnen op deze ideeën verder bouwen. Laat een brainstorm starten met ChatGPT en push hen vervolgens om het algoritme te verslaan en écht creatief te zijn.
Here to stay
Deze strategieën lossen niet alle uitdagingen op. Niet elke leerkracht zal even gezwind de mogelijkheden die ChatGPT biedt in een educatieve richting kunnen sturen. Bijscholingen, afsprakenkaders en software die op een slimmere manier plagiaat kan detecteren zullen nodig zijn.
Toch moeten we er nu al van uit gaan dat ChatGPT een onvermijdelijke blijver is in de toekomst. Aan ons om die toekomst op de beste manier vorm te geven.
