Werkingsmiddelen in welzijn al 10 jaar niet meer geïndexeerd, almaar meer organisaties op hun tandvlees: "Dit is niet vol te houden"

Besparen op de aankoop van materiaal, meer delen met de lokale school of buurtwerking, defecte spullen herstellen en hergebruiken in plaats van ze te vervangen: bij kinderdagverblijf De Slabbertjes in Leuven moeten ze creatief omgaan met de stijgende energie- en voedingskosten van het voorbije jaar, vertelt directeur Heidi Poelmans in "De markt", het economische tv-programma van VRT NWS. Zulke kosten worden normaal gezien betaald uit de pot van de werkingsmiddelen, maar die zijn intussen al 10 jaar niet meer geïndexeerd door de Vlaamse overheid.

"Heel concreet: als we 10 jaar geleden 100 euro werkingsmiddelen kregen, zouden die vandaag door de indexering 132 euro moeten bedragen. Maar spijtig genoeg is dat nu nog 92 euro", legt Hendrik Delaruelle uit, algemeen directeur van het Vlaams Welzijnsverbond. Zijn federatie vertegenwoordigt 750 voorzieningen in de sector van de kinderopvang, jeugdhulp en ondersteuning voor mensen met een handicap. "Dat betekent dat we onze werkingsmiddelen in die periode met 30 procent hebben zien verminderen."

En dat heeft zijn gevolgen op de werking en op de kwaliteit van de dienstverlening, vreest Delaruelle, die daarin wordt bijgetreden door Poelmans. Zij steekt als verantwoordelijke van haar crèche bijvoorbeeld enorm veel tijd en moeite in het bijeenschrapen van extra centen via projectaanvragen bij de lokale overheid, de provincie of pakweg de Koning Boudewijnstichting. 

Het zijn sommen geld die wat ademruimte kunnen geven. "Maar dat is niet vol te houden", stelt ze. "De corebusiness is je eigen organisatie: zorgen voor je medewerkers en voor de ouders. De tijd die je moet steken in het zoeken naar middelen kan je niet in hen steken."

Het probleem is ruimer dan de kinderopvang, beklemtoont Delaruelle. De hele welzijnssector lijdt onder de niet-indexering van de werkingsmiddelen. "Ik hoor van onze leden uit de gehandicaptensector en de jeugdhulp dat het altijd maar moeilijker wordt om die werking op een goede manier rond te krijgen. In de gehandicaptensector hebben we het ook bevraagd: daar zit 1 op de 3 voorzieningen in de rode cijfers. Ik hoor dezelfde aantallen in de jeugdhulp." 

En nee, dat heeft niets te maken met "een gebrek aan beleidsvoerend vermogen", voegt hij daar aan toe. "Wij zijn sociale ondernemers. We zullen de kosten optimaliseren waar het kan, maar we zijn ook welzijnsgericht, waardoor we niet zomaar eender welke maatregel kunnen nemen: ons eerste doel is kwaliteitsvolle zorg aan onze mensen geven."

Dat gezegd zijnde, worden de inspanningen die Vlaams minister van Welzijn Hilde Crevits (CD&V) het voorbije jaar gedaan heeft voor de sector - een energiepremie, ondersteuning voor bouwen en gesubsidieerd bouwen en een betere financiering voor het personeel van de kinderopvang - zeker geapprecieerd, zegt Delaruelle. 

Maar zonder die maatregelen zouden nog meer organisaties in de problemen zitten. Die indexsprongen van de werkingsmiddelen moeten daarom nu echt stoppen, vindt hij. "De welzijnssector vraagt zelfs geen indexering met terugwerkende kracht, enkel een stop aan de negatieve spiraal van niet-indexeringen."

Minister Crevits beaamt dat de werkingsmiddelen al enige tijd niet geïndexeerd worden, omdat zo bij het begin van de legislatuur is afgesproken. "Uiteraard worden de lonen - die Vlaamse overheid ook betaalt - wel geïndexeerd", merkt de minister op.

Bovendien, zo gaat de minister voort,  heeft de Vlaamse regering eind vorig jaar beslist om om bijna 70 miljoen euro vrij te maken, zodat de welzijnsvoorzieningen de uitzonderlijk sterk gestegen energieprijzen en andere kosten kunnen betalen. "Volgens onze berekeningen vangt dit bedrag de inflatie ongeveer op", maakt Crevits zich sterk. 

Crevits zegt dat het de bedoeling is om dit jaar die oefening opnieuw maken. "Maar op termijn - wellicht de volgende legislatuur - moeten we voor alle voorzieningen bekijken of de werkingsmiddelen weer geïndexeerd kunnen worden", besluit ze.