De redactie toonde deze week een video van een vliegtuigcrash in Nepal die door een nietsvermoedende passagier gemaakt werd. De man filmt zichzelf en de cabine met passagiers. Plots loopt het fout en zie je een helse vlammenzee. Alle passagiers en bemanningsleden komen om, ook de man die met z’n smartphone het drama via Facebook naar de buitenwereld streamt. De manier waarop de redactie met het filmpje is omgegaan, veroorzaakte verontwaardiging in de mailbox van de nieuwsombudsman.
Ging redactie voorzichtig genoeg om met video van passagier die omkwam bij vliegtuigcrash in Nepal?
Bert Lauwers
Gepubliceerd:
De beelden zijn echt
De beelden grijpen naar de keel. De vlammen laten niks aan de verbeelding over. Je beseft dat hier mensen sterven. Vanaf het moment dat de beelden rondgaan, beweren sommigen dat ze afkomstig zijn van een andere vlucht. Maar dat is niet zo, de beelden zijn authentiek en dus afkomstig uit het vliegtuig van Yeti Airlines, dat op zondag 15 januari is neergestort in Pokhara, Nepal, een populaire toeristische bestemming. Vrtnws.be bracht daarover volgende factcheck.
Een voorzichtige aanpak in "Het journaal"
De crash zit uitgebreid in de journaals van zondag 15 januari. Het streamingfilmpje duikt voor het eerst op in het middagjournaal van maandag. Met de beelden wordt zuinig omgesprongen. De man die zichzelf filmt, is niet te zien. Als kijker zie je alleen de cabine met de passagiers, vervolgens de vuurzee. Vooraf wordt gewaarschuwd voor de schokkende beelden. Dat lijkt ons de correcte aanpak te zijn. Volgens het redactiestatuut van VRT NWS mogen schokkende beelden getoond worden, maar met de nodige omzichtigheid. Leest u even mee:
Art. 60: Schokkende en bloederige taferelen worden niet weggelaten, maar beperkt, d.w.z. ze worden zo getoond of meegedeeld dat ze functioneel zijn voor de informatie. Bij ongelukken en rampen worden de identiteit van de slachtoffers en cijfers over het aantal slachtoffers met de nodige omzichtigheid gegeven.
“Korte opmerkelijke video” op vrtnws.be
Op vrtnws.be vind je op de homepage en onder de button "Kijk" ook een reeks "korte en opmerkelijke video’s" terug. Ook het vliegtuigfilmpje wordt daar geplaatst. Weliswaar met de waarschuwing dat het om schokkende beelden gaat. De man die de beelden maakt, is hier wél in beeld, vlak voor hij sterft. Sommige kijkers storen zich aan die keuze:
"De beelden staan vervolgens op jullie site, waarbij er amper tekstuele context wordt gegeven. Wat is trouwens het nut van het berichten van dergelijke crashes, of brengt het een beter begrip van de nieuwsrealiteit om me heen? In het geval van MH17 zeker wel, dit had sterke politieke implicaties. In dit geval van Nepal stel ik me toch de vraag welke waarde het heeft."
"Ik ben teleurgesteld dat de ‘korte en opmerkelijke video’ van een man die vanuit het vliegtuig toevallig de crash filmt, openbaar gezet is op de website van VRT NWS. Ik heb de video niet bekeken (uit respect) maar heb een transcript gelezen van de video (op een andere nieuwswebsite die ik volg, waar men het inderdaad niet nodig vond de beelden te tonen) Naar mijn mening hebben deze beelden geen enkele maatschappelijke waarde en zijn ze alleen uit op het stillen van sensatielust (…)."
Deze mevrouw verwijst ook naar art. 23 van de Code voor de Raad van de Journalistiek . Daarin staat dat de journalist het privéleven respecteert en “bijzonder omzichtig” omspringt met mensen in een kwetsbare situatie, zoals slachtoffers van rampen en ongevallen.
We leggen deze reacties voor aan de redactie, die uiteindelijk bereid is om de man in het vliegtuig onherkenbaar te maken. Het filmpje zelf wordt niet ingekort, zoals in "Het journaal" gebeurde. Het blijft voorlopig ook staan in de rubriek “korte en opmerkelijke video’s”.
Ook de kleintjes wegen door
De Britse en Amerikaanse nieuwssites BBC en CNN tonen het livestreamfilmpje niet. Ze beschrijven wel in detail wat er te zien is. Op vrtnws.be is het filmpje niet alleen te zien bij korte en opmerkelijke video's, maar intussen ook in verschillende artikels, weliswaar telkens met een voorafgaandelijke waarschuwing bij.
Ik kan mij een beeld vormen hoe zoiets in zijn werk gaat. Een redacteur maakt een eerste bericht over de crash zelf en voegt het filmpje toe. Een andere redacteur gaat - daags nadien bijvoorbeeld - aan de slag met nieuw binnengekomen informatie voor een follow-up-bericht en voegt alweer de video toe, zonder stil te staan bij de vraag of het nog relevant is om de beelden opnieuw te tonen. Misschien heeft hij of zij maar weinig tijd gehad om hierover wat langer na te denken, want er wacht nog een opdracht. Het zijn telkens kleine beslissingen, maar ze wegen uiteindelijk wel door.
Het tonen van dramatische beelden kan, maar dan liever met meer omzichtigheid en in beperkte mate.
