In een nieuwe wetenschappelijke publicatie waarschuwt professor Kris Verheyen van de UGent voor onverwachte effecten van de toename van grote grazers - zoals reeën of herten - in de Europese bossen. De dieren vreten de struiklaag aan en dat zorgt voor meer licht in het bos. In Vlaanderen, waar veel stikstof in de bodem zit, betekent het een trigger voor snelgroeiende planten die van stikstof houden. Zij schieten op en verdrukken andere, trager groeiende soorten die erg waardevol zijn. De biodiversiteit verkleint.
Professor UGent waarschuwt voor 'stikstoftijdbom' in bossen: “Grote grazers kunnen impact hebben op biodiversiteit"
Ward Schouppe
Gepubliceerd:
De UGent gebruikt de term "stikstoftijdbom" al 10 jaar. De theorie vertrekt van het idee dat stikstofvervuiling zich in bossen kan ophopen. Dat geldt zeker voor Vlaanderen waar er een historische vervuiling is door industrie, verkeer en landbouw. De effecten van de vervuiling komen niet naar buiten zolang er schaduw is in de bossen. Als er plots meer licht komt, triggert dat plantensoorten die van stikstof houden. Zij vinden voldoende voedingsstoffen om snel te groeien en andere kwetsbare soorten weg te duwen uit het ecosysteem, terwijl die net een hogere natuurbehoudwaarde hebben.
De aantasting van het kronendak zorgt voor meer licht in een bos waardoor de stikstoftijdbom kan afgaan
professor Kris Verheyen, UGent
“Licht kan de stikstoftijdbom doen afgaan. Het proces start als er bomen afsterven door ziekte, storm of droogte. En nu blijkt dat dit proces versnelt als de grote grazers de struiklaag aanvreten”, zegt professor Verheyen. Het gaat dan onder meer om herten en reeën. Die dieren doen het overal in Europa beter dan de voorbije decennia.
Ander effect in minder vervuilde regio's
De publicatie van Verheyen en zijn collega’s is opvallend want ze toont dat het principe enkel van toepassing is op bossen met een hoge stikstofophoping, zoals in Vlaanderen. Elders in Europa, waar er minder vervuiling is, werkt de begrazing net omgekeerd, in het voordeel van zeldzame soorten. Ze krijgen net meer ruimte. De graasdruk heeft er dus een positief effect op de biodiversiteit.
Wat betekent dit?
“Beleidsmakers moeten begrijpen dat de effecten van stikstofvervuiling in sommige gevallen pas na enkele decennia zichtbaar worden in het ecosysteem. Bosbeheerders kunnen ervoor zorgen dat bossen op sommige plekken echt heel dicht blijven. Zo verzacht niet alleen het effect van stikstofvervuiling, er ontstaat ook een microklimaat dat de effecten van de klimaatopwarming deels opvangt. Natuurlijk zijn er ook heel wat soorten, zoals sommige insecten, die net baat hebben bij meer licht. Het is dus zoeken naar een goed evenwicht.”
De Engelstalige publicatie van professor Verheyen en zijn collega’s verscheen in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift "Nature Communications". Je kan het volledige artikel nalezen via deze link naar het tijdschrift .
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd:
