Er zouden meer gradaties moeten zijn in de tegemoetkoming van het ziekenfonds dan nu het geval is. Nu krijg je wel of geen verhoogde tegemoetkoming, waardoor veel mensen net uit de boot vallen. Dat stelt CM-topman Luc Van Gorp voor naar aanleiding van een nieuw onderzoek van zijn ziekenfonds . Die studie legt een rechtlijnig verband tussen het inkomen en de gezondheid bloot: hoe armer je bent, hoe groter de kans is op gezondheidsproblemen en op overlijden.
Hoe armer je bent, hoe groter de kans op gezondheidsproblemen: kan graduele tegemoetkoming helpen?
Pieterjan Huyghebaert
Gepubliceerd:
De CM heeft data van hun 4,5 miljoen leden opgedeeld in 20.000 wijken en die opgedeeld in 10 categorieën op basis van het mediaan fiscaal inkomen. Daarvoor is het netto jaarinkomen dat is vermeld op de belastingaangifte gebruikt. Elke categorie is goed voor 10 procent van de leden van de CM. De armste en rijkste 5 procent zijn er nog eens apart uitgelicht.
Een getal boven 100 (de groene lijn op alle onderstaande grafieken) betekent een grotere kans, een getal onder 100 betekent een lagere kans dan de referentiepopulatie. Die referentiepopulatie is het gemiddelde van alle CM-leden. "Door het onderzoek hebben we nu een duidelijk overzicht gekregen van rijkere en armere wijken", legt Van Gorp uit. "Hoe meer inkomen je hebt, hoe beter je gezondheidszorg en uiteindelijk hoe langer je leeft."
Het is op zich niet nieuw dat mensen met een lager inkomen vaker gezondheidsproblemen hebben, maar de nieuwe studie levert toch alarmerende resultaten op. Zo hebben mensen die in arme wijken wonen 80 procent meer kans om binnen het jaar te overlijden dan iemand die in een van de rijkste wijken woont.
GRAFIEK – Hoe armer, hoe groter de kans om dit jaar te overlijden:
Wat diabetes betreft bijvoorbeeld is de correlatie tussen het inkomen en de gezondheidstoestand duidelijk af te lezen op de grafiek: hoe armer, hoe groter de kans op diabetes. De onderzoekers hebben bewust voor diabetes gekozen als aandoening, omdat het een is die gemakkelijk te identificeren is bij hun leden. Die krijgen bijvoorbeeld specifieke medicatie voorgeschreven of zitten in een bepaald zorgtraject.
GRAFIEK – Iemand van de allerarmste wijken heeft 60 procent meer kans dan de allerrijkste wijken om diabetes te ontwikkelen:
Wie in een armere wijk woont, heeft ook bijna 60 procent meer kans om minstens dertig dagen arbeidsongeschikt te zijn. Het risico om in de invaliditeit te raken is 2,5 keer hoger voor mensen die zich in de meest kwetsbare situatie bevinden in vergelijking met wie in de rijkste wijken woont. De cijfers dateren trouwens van 2019, voor de corona- en energiecrisis dus. "De situatie zal wellicht nog verergerd zijn", zegt Van Gorp daarover.
Mensen die in de armste wijken wonen, stellen om financiële redenen preventieve zorg vaker uit. "In de armste wijken gaan gemiddeld veel meer mensen niet elke drie jaar naar de tandarts", legt Van Gorp uit. "Als je je tanden niet goed verzorgt, heeft dat een effect op andere mogelijke gezondheidsproblemen. Die mensen stellen dat uit, omdat ze denken dat dit veel geld gaat kosten. Ondanks de jarenlange campagnes en tegemoetkomingen."
GRAFIEK - Hoe armer, hoe minder vaak aan preventieve tandheelkunde wordt gedaan:
Het meest frappante voorbeeld van waar die uitgestelde zorg toe kan leiden, is wellicht de vergelijking van het aantal opnames op de dienst spoedgevallen in de ziekenhuizen. "Bij de armste wijken zien we dat ze veel meer naar het ziekenhuis moeten gaan, omdat ze de zorg zodanig lang hebben uitgesteld dat ze uiteindelijk op de spoeddienst belanden", legt Van Gorp uit. "Terwijl we met preventie zoveel zouden kunnen voorkomen."
GRAFIEK - Hoe lager het inkomen, hoe vaker een beroep wordt gedaan op de spoeddienst:
Van Gorp hekelt dat we wel een verhoogde tegemoetkoming hebben voor de laagste inkomens, maar dat daarboven geen onderscheid meer is in wat je voor de gezondheidszorg betaalt. "Mensen in de "rijkere" categorieën komen ook nog in de problemen", zegt hij. "Er is een heel grote groep mensen die bepaalde gezondheidszorg uitstellen door een beperkt inkomen. Ondanks alle inspanningen die al gebeuren binnen de gezondheidszorg."
De CM-topman stelt daarom voor om een groter onderscheid te maken in de terugbetalingen op basis van het inkomen en dat in verschillende gradaties. "Hoe meer inkomen, hoe meer je zelf kunt betalen", legt hij uit. "Hoe kleiner je inkomen, hoe minder je zelf moet betalen. En dat dan gradueel."
Je krijgt namelijk nu volgens Van Gorp een duale geneeskunde: van wie het kan betalen en wie dat niet kan. "Dit is dan ook een oproep aan alle politieke partijen: is onze sociale zekerheid ons paradepaardje en willen we daarin blijven investeren? Of gaan we te weinig middelen erin steken zodat we allemaal in de problemen komen?"
Mensen in armere wijken hebben 80 procent meer kans om te overlijden aan gezondheidsproblemen
Initieel was in dit bericht sprake van: "Hoe meer je verdient, hoe minder geld je gradueel zou moeten terugkrijgen van het ziekenfonds (en omgekeerd)." Volgens de CM ging dat om een misverstand. Het bericht is in die zin aangepast.
