Sancties voor ouders van kleuters die slecht Nederlands spreken? Leerkrachten scherp voor minister Weyts (N-VA): "Gewoon dwaas"

Een steekproef bij 400 kleuterscholen leert dat 14 procent van de kinderen in de derde kleuterklas onvoldoende scoort op vlak van het Nederlands. Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) wil die achterstand wegwerken, maar kijkt daarvoor naar de ouders. Hij wil zo ouders strenger aanpakken als ze geen moeite doen om hun kleuters Nederlands te leren. Hij denkt dan aan minder kindergeld of andere premies van de overheid afnemen. Nog los van de vraag hoe hij dat praktisch hoopt te realiseren, komen er heel wat reacties binnen.

Vincent uit Aalst, leerkracht aardrijkskunde in het Maria Assumptalyceum Brussel, is verontwaardigd: "Onze minister Weyts is duidelijk niet het scherpste potlood in de doos als hij dergelijke uitspraken doet", klinkt het bij Studio Brussel.

"Wij worden ook geconfronteerd met een heleboel leerlingen die helaas anderstalig zijn. Ze krijgen op school les in het Nederlands, op straat is dat straat-Frans en thuis is dat nog iets anders. Die help je niet door hun centen af te nemen. Zeker niet als daar kansarmoede aan verbonden is. Je moet die mensen ondersteunen door onthaalonderwijs of door extra taalondersteuning. Hun centen afnemen, is gewoon dwaas." 

Ook Stella Oelbrandt, directrice van basisschool De Mozaïek in Deurne, noemt het voorstel op Radio 2 "wel erg kort door de bocht". "We merken dat nieuwkomers het nu vaak al moeilijk hebben met het betalen van schoolrekeningen. Als je die groep financieel gaat straffen, ontneem je de kinderen kansen en zal de kansarmoede toenemen."

Vincent spreekt over een "collectief falen van onze integratiepolitiek". "Dat gaat over verschillende politieke grenzen heen en ook over de voorbije 60 jaar heen, dus dat los je niet in 1-2-3 op. Maar we moeten daar echt op inzetten en liever gisteren dan vandaag."

"Ik zie wat er in het secundair onderwijs binnendruppelt: sommige leerlingen halen er een taalniveau van het eerste, tweede of derde leerjaar. Het is dus heel lastig om dat op te vijzelen. Vandaar mijn pleidooi om meer in te zetten op taalondersteunend onderwijs."

"Uiteraard zijn er mensen die minder gewillig zijn, maar we merken dat de meeste ouders wél moeite doen om Nederlands te leren", benadrukt Oelbrandt. "Ze sturen hun kinderen vaak net iets te verkouden naar school zodat ze zelf zeker naar hun les Nederlands kunnen gaan. Die groep ga je straffen met de voorgestelde maatregelen van Weyts. Een nieuwe taal leren als volwassene gaat trouwens niet op 1-2-3. Zeker niet als je nog veel papieren in orde moet brengen om je leven in een nieuw land te starten."

Bij de Gezinsbond geloven ze niet dat het ideetje van Weyts enig effect zou hebben. "Nu gaat er bijvoorbeeld ook al geld uit het Groeipakket als ouders hun kinderen niet naar de kleuterschool sturen", zegt woordvoerster Lien Swinnen. "Dat heeft nauwelijks een stimulerend effect. Voor ons is het Groeipakket geen 'strafpakket' of een 'krimppakket'. Veel gezinnen hebben dat geld broodnodig, zeker nu alles duurder wordt en de kosten maar blijven stijgen."

Ivan De Vadder, Wetstraatwatcher bij VRT NWS, merkt op dat het ballonnetje van Weyts opvallend genoeg onmiddellijk volgt na de controverse waarin de minister de voorbije dagen terechtkwam. "Weyts zou halverwege december in dronken toestand hebben deelgenomen aan een debat in het Vlaams Parlement. De minister ontkent in alle toonaarden, maar op de nieuwjaarsreceptie van zijn partij, afgelopen weekend, werd 'de roddel' gretig gedeeld, wat de minister tot een openlijke ontkenning in enkele kranten dwong. Met dit voorstel kan de minister van Onderwijs, vooral bij de eigen achterban, zijn blazoen weer oppoetsen."

Dat is ook te zien op sociale media, waar N-VA-politici het voorstel volop delen en verdedigen. "Nederlands is een belangrijke sleutel tot succes in het onderwijs en het latere leven. Dit is niet een taak voor het onderwijs alleen, maar ook voor de ouders", tweet Vlaams parlementslid Koen Daniëls van N-VA. 

Maar buiten de partij valt vooral kritiek op te tekenen. Nota bene Vlaams minister van Jeugd Benjamin Dalle (CD&V) noemt het voorstel "niet in het belang van het kind". "Wie straffen oplegt, zal de (oefen)kansen van kinderen eerder verkleinen dan vergroten."

Ook minister van Welzijn Hilde Crevits (CD&V) is niet akkoord. "Ouders financieel straffen omdat hun kleuter niet slaagt voor een test, is geen goed idee. Het zal de kwetsbaarheid (en taalachterstand) vergroten. Het Groeipakket is er net om ouders én kinderen meer kansen te geven."

Groen-covoorzitter Nadia Naji zegt dat Weyts "kindergeld wil afpakken van kleuters die extra ondersteuning nodig hebben". "Op die manier ontloopt hij met een grote bocht zijn eigen verantwoordelijkheid." Ook Brussels minister van Nederlandstalig Onderwijs Sven Gatz (Open VLD) schudt van nee: "Kinderbijslag afnemen als sanctie kan juridisch gewoonweg niet omdat het een recht van het kind is, niet van de ouders."

"Zorg voor betaalbare taalcursussen voor ouders, echt taalbeleid op school. Ipv ‘kindergeld afpakken als ze geen tv kijken'", tweet Vlaams Vooruit-fractievoorzitter Hannelore Goeman . PVDA-parlementslid Kim De Witte  spreekt over "symboolpolitiek" en keert de redenering van Weyts om: "Misschien moeten we eens nadenken over sancties voor ministers van onderwijs die manifest hun verantwoordelijkheid ontlopen om het lerarentekort aan te pakken, bijvoorbeeld door een knip in de riante lonen en vergoedingen die ze krijgen van de overheid?"