"Het herbekijken van de eindtermen voor het lager onderwijs wordt de belangrijkst mogelijke innovatie voor ons Vlaams onderwijs de komende decennia." Dat zegt onderwijsexpert Tim Surma in "Terzake". Volgens Surma ligt niet alleen het lerarentekort aan de basis van de dalende leerprestaties in het zesde leerjaar. "Ook de leerstof die in het lager onderwijs aangeleerd wordt, is uitermate belangrijk om verder te analyseren."
Onderwijsexpert: "Herbekijken van eindtermen lager onderwijs wordt de komende decennia de belangrijkst mogelijke innovatie"
Valerie Vanhelden
Gepubliceerd:
De conclusie van een nieuwe studie van de KU Leuven in samenwerking met Katholiek Onderwijs Vlaanderen liegt er niet om: de leerprestaties van alle leerlingen in het zesde leerjaar dalen en het lerarentekort is daarbij een belangrijke factor. Daarmee wordt de zorgwekkende evolutie in het onderwijs, die zich helaas al langer afspeelt, nog maar eens bevestigd.
"De basiskennis en -vaardigheden van onze kinderen gaan gestaag achteruit", beaamt onderwijsexpert Tim Surma (Thomas More) in "Terzake". "Zowel internationaal als nationaal onderzoek maakt dat al langer duidelijk. Vandaag is heel sterk benadrukt dat het lerarentekort er zeker ook een oorzaak van kan zijn. Ik volg dat ten dele wel, maar ik vermoed dat er meer aan de hand is dan enkel het lerarentekort."
Het curriculum
"Als het gaat over de kwaliteit van onderwijs is quasi iedereen het erover eens dat de leerkracht de cruciale speler is en vooral wat de leerkracht doet in de klas. Met andere woorden: welke leerstof wordt gegeven en hoe wordt de leerstof aangebracht? Ik denk dat we in het debat niet mogen vergeten dat het ook uitermate belangrijk is wat wij onze kinderen aanleren in de lagere school. In vakterminologie: 'het curriculum'."
Volgens Surma geven leerkrachten regelmatig aan dat de leerstof die ze nu in de klas onderwijzen minder diepgaand is dan 20 jaar geleden. "Bijvoorbeeld Nederlandse grammatica komt minder aan bod in het lager onderwijs. We weten ook dat er minder gelezen wordt in de klassen en voor Frans worden de eisen ook niet meer zo scherp gesteld. Bij gesprekken met leerkrachten op school merk je dat dat meespeelt."
Er zijn een aantal fundamenten die moeten gelegd worden en die moeten in dat curriculum heel duidelijk gesteld worden
En de basis in het lager onderwijs is juist zo belangrijk, argumenteert Surma. "Leren is voor elk kind een cumulatief proces. Een kind leert bijvoorbeeld eerst technisch lezen om nadien pas goed te begrijpen wat in de tekst staat. Dus er zijn een aantal fundamenten die moeten gelegd worden en die moeten in dat curriculum heel duidelijk gesteld worden."
Is een hervorming van de eindtermen dan de oplossing? "Ik wil hier zeker de leerkrachten geen angst aanjagen, maar het is sowieso de bedoeling dat de eindtermen voor het lager onderwijs de komende jaren herbekeken worden. Dat is een fundamenteel belangrijk moment, ik noem het zelfs de belangrijkst mogelijke innovatie voor ons Vlaams onderwijs de komende decennia."
Optimistisch realisme
Surma wil het lerarentekort natuurlijk ook niet minimaliseren. "Het lerarentekort is belangrijk, we moeten dat tackelen. Maar we moeten dat benaderen vanuit een positief perspectief." De onderwijsexpert bekijkt de toekomst met een "optimistisch realisme". "Daarmee bedoel ik dat we realistisch moeten zijn over de feiten: onze kinderen kunnen inderdaad minder lezen schrijven en rekenen dan vroeger."
"Het optimisme zit voor mij in het feit dat we ondertussen veel meer weten over hoe het beter kan. Als we weten dat basisvaardigheden en kennis fundamenten zijn voor toekomstig leren, als we weten dat de didactiek van leerkrachten ontzettend belangrijk is, dan weet je dat je daarop kan inzetten. Bovendien zien we vanuit het veld een sterke beweging van leraren die zich willen engageren om het onderwijs weer te optimaliseren. Een beweging die ook de wetenschap omarmt en dat stemt mij positief."
