De vijf boeken van de week: een ode aan Remco Evenepoel, een zelfhulpboek en een literaire thriller die zich afspeelt op Linkeroever 

Sporza-journalist Christophe Vandegoor volgt het Belgische wielertalent Remco Evenepoel al sinds het begin van zijn carrière en schreef nu het boek "Om nooit te vergeten. Hoe Remco de Vuelta won" (uitgeverij Skribis – Mirto Print).

Zo’n boek schrijven, dat doe je niet zomaar. "Remco heeft mij ertoe bewogen", vertelt Vandegoor op Radio 2. "Van de Sporza-bazen kreeg ik na de Tour de France in augustus de vraag of ik de Ronde van Spanje zou willen volgen, niet als commentator, maar als interviewer. Die drie weken zijn zo onder mijn huid gekropen dat ik niet lang nadien tegen mezelf gezegd heb dat ik dit verhaal moest neerschrijven".

"Het was zo’n unieke ervaring om Evenepoel bijna dagelijks te mogen interviewen na de etappes, zeker vanaf rit zes toen hij de leiderstrui pakte", blikt Vandegoor terug op de Ronde van Spanje. "Ik heb van dichtbij gezien hoe de ploegmaats, de begeleiders en de verzorgers drie weken lang toeleefden naar dat ultieme doel. Keer op keer vinkten ze een vakje af. Kan hij wel finishen en rijden op grote hoogtes, zoals de Sierra Nevada op 2.500 meter? Ja. Kan hij nog één keer een bergetappe winnen? Ja."

Eigenlijk was het over de ganse lijn een perfect jaar voor Evenepoel met overwinningen in Luik-Bastenaken-Luik, San Sebastian, de wereldtitel en zijn huwelijk. "Men heeft in het begin, misschien ten onrechte, de term Merckxiaans in de mond genomen, maar 2022 was wel degelijk een Merckxiaans jaar voor Remco Evenepoel", vindt Vandegoor.

Kan jij je goede voornemens makkelijk volhouden? In het boek"De Klik. Kies nu voor je beste zelf" (uitgeverij Borgerhoff & Lamberigts) probeert sportdokter en aanhanger van preventieve geneeskunde Servaas Bingé duidelijk te maken dat je altijd een keuze hebt om iets te veranderen. "De klik maken is eigenlijk maar een heel kort moment. Het is een beslissing: de beslissing om te gaan lopen, de beslissing om niet te roken, de beslissing om geen chipszak open te trekken voor je tv."

Het is een topsportmentaliteit dat je moet aankweken: als je iets wil, doe het dan. Want een nieuwe gewoonte leer je eigenlijk enorm snel aan: "Al vanaf 21 dagen heb je jezelf een nieuwe gewoonte aangeleerd. Hoe meer je iets herhaalt, hoe automatischer iets wordt. Ons brein is eigenlijk heel lui. Het wil niet nadenken en is gemaakt om efficiënt te werken. Wij leven op automatismen. Kijk maar eens als je ’s ochtends opstaat, hoe veel dingen je op automatische piloot doet", vertelt Bingé op Radio2 .

Volgens Bingé komt het erop aan je bewust te zijn van de keuzes die je maakt. "Rationeel weet je wel dat je die zak snoep niet moet opendoen, want dat het niet gezond is. En toch doen we het. Stel je af en toe eens de vraag waarom je dat doet. Want die vraag kan een heel emotioneel palet vrijgeven. De kunst bestaat erin die emoties te durven voelen." 

Bingé vergelijkt het aanleren van nieuwe, gezonde, gewoontes als het trainen van je spieren. "En dat moet je ook doen met je hersenen. Neem heel vaak dezelfde beslissing en het gaat je helpen."

In zijn nieuwe roman "Verre vriend" (uitgeverij Borgerhoff & Lamberights) vertelt Max Temmerman het verhaal van het verloop van een vriendschap. Temmerman liet zich daarbij inspireren door de Belgische detectiveschrijver Georges Simenon.

"Verre vriend" speelt zich af in Antwerpen, op Linkeroever. Het café waar de personages elkaar ontmoeten is "Concarneau", genoemd naar "Les Demoiselles De Concarneau" van Georges Simenon. 

Linkeroever is een bevreemdende plaats, volgens Temmerman op Klara: "Als je daar wandelt en rondkijkt, zie je heel vreemde volumes. Je hebt het gevoel dat je in een tetrisspel bent terechtgekomen waarbij alles in elkaar haakt en één grote dense massa vormt." Temmerman wilde zijn boek eerst de titel "Bel-etage" geven, een term die verwijst naar de architectuur van Linkeroever. "De huizen in Linkeroever zijn allemaal bel-etages. Dat we wonen boven onze auto, is typisch Vlaams", zegt de auteur. 

Zo’n gouden kalf staat ook op de cover van het boek. Het is een tweedehands Mercedes die een grote rol zal spelen in de rest van het boek. "Verre vriend" gaat over een koppel kinderloze dertigers dat een nieuwe buurman krijgt. De man van het koppel hoopt vrienden te worden met de buurman. Maar wat blijkt? De nieuwe buurman heeft hetzelfde type Mercedes als de man van het koppel ooit van de hand gedaan heeft… Is hij wel te vertrouwen? 

Het centrale thema van het boek is de zoektocht naar vriendschap. "De meeste mensen ervaren vriendschap heel erg in hun kindertijd en tijdens hun jeugd, maar als je volwassen wordt, vervang je die vriendschap door collega’s en andere mensen die je leven vullen", aldus Temmerman. "Dit boek gaat over eenzaamheid, de aard van vriendschappen en het verschil tussen vriendschap en verliefdheid."

Koen Stein is paleontoloog (fossielendeskundige) en onderzoeker bij het Natuurhistorisch Museum in Brussel. Hij las het boek "Oerland" (uitgeverij De Bezige Bij) van zijn Britse collega Thomas Halliday. In "Oerland" neemt Halliday de lezer mee op een tijdreis tot 550 miljoen jaar in het verleden. Hij beschrijft in detail de wondere werelden die er waren vóór de mens op de aarde rondliep.

"Oerland" biedt heel wat verrassende inzichten, aldus Stein. Veel dieren en planten die we tegenwoordig doodgewoon vinden, zijn relatief recente nieuwkomers. Zoals bijvoorbeeld grassen (70 miljoen jaar oud) en bloemende planten. De meeste dinosauriërs hebben nooit gegraasd en zagen nooit bloemen. Een ander verrassend inzicht: migratie was er al lang voor er mensen waren. Er waren apen of allicht zelfs dinosauriërs die met vlotten de zee overstaken. Soms was er geen vlot nodig. Er waren periodes waarin de Middellande Zee droogstond, omdat er een landtong was ontstaan ter hoogte van de Straat van Gibraltar en al het water uit de zee verdampte. En wanneer het water terugkeerde door erosie van die landtong, leidde dit tot spectaculaire watervallen.

In het laatste hoofdstuk van "Oerland", met de titel "Hoop", blikt Halliday vooruit naar de toekomst. Want we kunnen ontzettend veel leren uit de oertijden. Koen Stein: "Niets is permanent. De aarde is constant in beweging. Ook letterlijk: als aardplaten openscheuren kan dat tot klimaatveranderingen en massa-uitsterving leiden: op een korte tijd stortten hele leefgemeenschappen in elkaar. Het is een illusie dat we dit als mens allemaal onder controle zouden hebben, wat niet wil zeggen dat we bij de pakken moeten blijven neerzitten. Ook koraalriffen zijn ooit al eerder verdwenen, bijvoorbeeld toen de rifbouwende reuzenmosselen uitstierven. Maar er schuilt misschien hoop in nieuwe rifbouwers zoals de glassponzen. In sommige wateren neemt het aantal glassponzen weer toe en groeien de riffen weer."

Koen Stein: "Voor mij was het lezen van het boek een heerlijke beleving en een bijna zintuiglijke ervaring. Als hij het over een bepaalde soort heeft, zoals bijvoorbeeld de mammoet, dan volg je die echt mee in zijn leefwereld, een leefwereld die echt in detail beschreven wordt. Die oerlanden of verdwenen werelden zijn soms zo wonderlijk dat ze wel verzonnen lijken, maar elke beschrijving is gebaseerd op onderzoek."

De Oostenrijkse schrijver Joseph Roth behoort tot de belangrijkste Europese schrijvers van de vorige eeuw. Van de auteur van "Radetzkymars" en "Job: roman van een simpel man" ligt nu een nieuwe biografie in de winkel: "Eindeloze vlucht. Het leven van Joseph Roth" (uitgeverij Atlas-Contact) van Keiron Pim. De fascinatie van de biograaf, met roots in Centraal-Europa, werd gevoed door het feit dat zijn voorouders buren waren van de schoonfamilie van Roth.

Joseph Roth is geboren in 1894 in Brody, een dorp dat nu in het westen van Oekraïne ligt, maar toen deel uitmaakte van Oostenrijk-Hongarije, aan de grens met het Russische Rijk. Dat is een plek waarop in Wenen werd neergekeken. In die uithoek was er veel armoede en analfabetisme en heel veel Joden. Roth is ook joods en wat heel bepalend is geweest is dat hij is opgegroeid met een alleenstaande moeder. Hij heeft zijn vader nooit gekend. De man is nog tijdens de zwangerschap krankzinnig geworden, in de psychiatrie beland en op jonge leeftijd gestorven. Roth heeft altijd geworsteld met die afkomst. Toen hij in Wenen ging studeren, vlak voor de Eerste Wereldoorlog, wilde hij die sporen uitwissen.  "Hij begint zijn afkomst te verbloemen: nu eens is zijn vader een Poolse graaf, dan weer is zijn moeder een Russische. Hij hangt de gekste verhalen op, begint ook met een Weens accent te spreken en hij kleedt zich als een dandy. Hij wil een kosmopoliet uit Wenen worden", vertelt Karen Billiet in haar recensie op Klara.

Roth wordt na de Eerste Wereldoorlog schrijver. In de toenmalige artistieke, literaire wereld wordt gepleit voor een nieuwe wereld en wil men komaf maken met de oude wereld die tot die vreselijke oorlog heeft geleid. Roth wordt journalist en wordt snel opgepikt door belangrijke bladen. Hij reist door heel Europa en komt in de Sovjet-Unie, Frankrijk, Albanië, het Italië van Mussolini. Hij wordt als twintiger een van de belangrijkste journalisten van het Duitse taalgebied. Hij is zich daarvan bewust en vindt dat hij nooit genoeg verdient.

In zijn leven zorgen twee momenten voor een kantelpunt. In de jaren 20 is hij getrouwd met een jonge vrouw uit een Weens-Joodse familie. Zij wordt in de loop van dat huwelijk krankzinnig. Tegelijk wordt het in Europa op politiek vlak allemaal moeilijker. Na de machtsovername van de nazi’s in 1933, beseft Roth dat hij niets meer kan betekenen in Duitstalige wereld en hij vertrekt in een soort van vrijwillige ballingschap naar Frankrijk. Hij verblijft ook een tijdje in Oostende en brengt ook veel tijd door in Amsterdam waar een exiluitgeverij opgericht wordt. 

"Dit is het aangrijpende aan het boek", vertelt Billiet. "Je ziet die beloftevolle opmars en hoe zo’n talent volledig ten onder gaat door persoonlijke problemen en de politieke situatie. Ook te wijten aan zijn drankprobleem waar je als lezer somber van wordt. Op het einde lees je ook hoe die man fysiek aan het aftakelen is: in amper vier jaar tijd ziet hij er plots twintig jaar ouder uit." Roth sterft berooid in 1939 in Parijs. 

In de biografie wordt Roth niet opgehemeld en je leert hem kennen als een behoorlijk conservatieve man, een beetje misogyn ook, vindt Billiet. Er is weinig nieuw materiaal maar het boek is een aanrader als instap-boek tot het oeuvre van Roth.