Alcoholslot in de wagen werkt effectief om bestuurders op het rechte pad te houden, blijkt uit nieuwe studie

De sleutel in het contact steken, blazen en inhaleren: zo starten ongeveer 1.200 belgen de auto. Omdat ze herhaaldelijk betrapt waren met een te hoog promille alcohol in hun bloed, moeten ze met een alcoholslot rijden. VIAS, het instituut voor verkeersveiligheid, begeleidt 708 van hen. Het geeft hen cursussen en voorziet een omkadering met psychologische gesprekken. 

Volgens een nieuwe studie van VIAS lijkt het alcoholslot ook effectief een goede maatregel te zijn. Slechts twee procent van de bestuurders zou geprobeerd hebben te starten met een te hoog alcoholpromillage. Slechts een vierde daarvan zou ook hoger dan de strafbare wettelijke waarde van 0,5 promille hebben geblazen. De grenswaarde bij het slot ligt met 0,2 promille namelijk lager. "We zien dat er meteen na de installatie een mentaliteitswijziging is bij de bestuurder", zegt Stef Willems, woordvoerder van VIAS.

Bovendien zag VIAS dat er amper gefraudeerd werd door bijvoorbeeld een nuchtere persoon te laten blazen. "In een op 2.500 pogingen was de tweede test wel positief en kunnen we vermoeden dat iemand anders geprobeerd heeft het voertuig te starten", zegt Willems. "Die pogingen worden vrij snel gedetecteerd." 

Wie sjoemelt met het slot kan bovendien zwaar bestraft worden en moet dat ook gaan verantwoorden. Elke blaastest wordt bijgehouden in het systeem. "Bij de omkadering horen gesprekken. Er wordt dan gekeken naar alle pogingen. Dan kan men zien hoeveel pogingen er geweest zijn waarbij de persoon geïntoxiceerd de auto wou starten."

Een alcoholslot moet opgelegd worden door een politierechter. Als de bestuurder binnen de drie jaar twee keer betrapt is met 1,2 promille of meer of één keer met meer dan 1,8 promille is de rechter daartoe zelfs verplicht. Een rechter mag ook bij andere overtredingen voor het slot kiezen. "Als er meerdere keren een te hoog promille is vastgelegd (lager dan 1,2), leg ik dat op", zegt Van Dyck in de podcast "Het kwartier". 

De persoon mag daarna enkel met de auto rijden waarin het slot is geïnstalleerd. De rechter mag ook een uitzondering maken. Een vrachtwagenchauffeur zou bijvoorbeeld wel met zijn vrachtwagen mogen rijden, als die alleen maar betrapt is met zijn privéwagen. 

Sommige bestuurders kiezen zelf voor een slot. Zo getuigt Kurt in een campagnefilmpje van VIAS dat hij zelf aan de rechter om een alcoholslot heeft gevraagd. "Ik besefte dat er op een bepaald moment iets fout zou gaan en dat dat meer zou zijn dan alleen een geldboete. Ik vroeg toen aan de rechter om dat op te leggen, want het zou me anders niet lukken. Het heeft mijn leven duidelijk veranderd. Mijn ouders zijn een pak geruster. Ze weten nu ook dat ik niet meer kan drinken en rijden."

Ook politierechters Cindy Van Dyck en Luc Bruwaeys zijn voorstander van de maatregel. "Het alcoholslot is geen straf, maar een veiligheidsmaatregel voor de verkeersveiligheid", vindt Brewaeys. "Het laat de mensen nog toe om deel te nemen aan het verkeer."

Van Dyck maakt wel een kanttekening. Na de veroordeling moet het slot ook effectief geplaatst worden. "Er zijn heel wat uitvoeringsproblemen. Sommige veroordeelden hebben gewoonweg geen voertuig, maar rijden met een bedrijfswagen. Anderen hebben meerdere voertuigen. Een derde categorie kan de kostprijs gewoon niet betalen. Die mensen kiezen dan voor een rijverbod."

De totale kostprijs kan tot 4.000 euro oplopen en het is de bestuurder die betaalt. De kost omvat zowel de installatie van het slot als het omkaderingsprogramma met de psychologische begeleiding. "De rechter kan de kostprijs wel in mindering brengen van de geldboete", legt Brewaeys uit.

VIAS schat dat de prijs wel zal zakken. Er zouden twee nieuwe producenten op de markt komen, waardoor er meer concurrentie is. Een Europese verordening schrijft wagenfabrikanten voor dat elke nieuwe wagen geïnstalleerd moet zijn met het nodige systeem, zodat het slot zelf makkelijker en goedkoper geïnstalleerd kan worden. 

Kan het slot niet in elke auto standaard gebouwd worden? Brewaeys is voorstander. "We hebben allerlei snufjes in onze auto's die we niet gebruiken. Een alcoholslot standaard installeren zou een enorme besparing betekenen in preventie, campagnes en berechting." Voor minister van Mobiliteit Georges Gilkinet is het daarvoor nog te vroeg. "Niet iedereen heeft een alcoholprobleem en het kost ook geld", zegt hij in het Journaal. Van Dyck stelt dan weer enkel een verplichting voor bedrijfswagens voor.