“Heel zeldzaam”, zo noemt Guido Creemers, hoofdconservator van het Gallo Romeins Museum in Tongeren, het fragment van de dodecaëder dat in een veld in Kortessem is gevonden. Het veelvlak dateert uit de Romeinse tijd en is millennia later nog steeds gehuld in mysterie. “We vermoeden dat we een verklaring moeten zoeken in het occulte, het ondergrondse. Romeinen hechtten veel belang aan magische praktijken, maar die waren officieel verboden.”
Toekomstvoorspeller, navigatiehulpmiddel of kaarsenhouder? Dodecaëder in Kortessem gehuld in mysterie
Ann Willems
Gepubliceerd:
Amateurarcheoloog Patrick Schuermans had naar eigen zeggen snel door dat hij een stukje van een dodecaëder in handen had toen hij op speurtocht was in de velden van Kortessem. Nochtans is het geen alledaags voorwerp: in totaal zijn er om en bij de 120 dodecaëders gevonden in het Romeinse rijk. “Onder meer in Nederland, Frankrijk, Oostenrijk en Zwitserland”, schetst Guido Creemers. “Het is een voorwerp dat niet in pakweg Zuid-Italië of Griekenland voorkomt, enkel in het noordwesten.”
Een dode-wat?
Een dodecaëder. Een geometrische, ruimtelijke figuur met twaalf vijfhoekige vlakken en telkens een bolletje aan de hoeken. Het is in brons gegoten, hol vanbinnen en doorboord met ronde openingen. De openingen verschillen in ieder vlak van grootte. In ons land werden er eerder al drie gevonden: één in Tongeren, één in Bassenge in de provincie Luik en één in Rumst, al is die laatste niet officieel gedocumenteerd.
Een streek waar de Kelten destijds thuis waren. “We vermoeden dat we daar verklaringen moeten zoeken”, aldus de hoofdconservator van het Gallo Romeins Museum in Tongeren. “Romeinen hechtten veel belang aan magie, vervloekingen, waarzeggerspraktijken, dat soort dingen. Dat strookte echter niet met de officiële godsdienst en was bijgevolg niet toegelaten. Daar werd streng op toegekeken.”
Dierenriem
Vermoed wordt dan ook dat de dodecaëder in “het occulte, het ondergrondse” thuishoort, al heeft als puntje bij paaltje komt niemand een concreet idee. “Er zijn dodecaëders gevonden in graven, theaters, huizen en badgebouwen, wat het moeilijk maakt om het precieze doel te interpreteren. Er zijn ook geen teksten van bekend.” Opnieuw een aanwijzing dat een dodecaëder geen alledaags voorwerp was, want Romeinen schroomden niet om hun leven neer te pennen.
Waarvoor diende het dan wel? De theorieën zijn legio. “Volgens sommigen is het een kaarsenhouder, anderen spreken dan weer over een primitief landmetersinstrument om via de openingen hoeken te bepalen.” Passeren ook de revue: een hulpmiddel om handschoenen mee te breien, voor navigatie in de scheepsvaart, een onderdeel van een scepter en een dobbelsteen om de toekomst te voorspellen. Op een aantal dodecaëders staan de tekens van de dierenriem afgebeeld.
“In alle eerlijkheid: vuilbakverklaringen. Hebben we geen uitleg, dan stoppen we het daar in”, aldus Creemers. “Al mag de ontcijfering van mij nog wat op zich laten wachten. Zodra we daadwerkelijk weten waar het object voor dient, wordt het minder leuk. Ik blijf er graag nog even mee bezig.”
Zal het drugsgeweld in Antwerpen nog verder ontsporen?
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd:
