Alles heeft zijn grenzen, ook in de journalistiek. Televisie- en radiojournalisten breken meer hun hoofd over wat ze weglaten dan wat ze finaal behouden voor een televisie- of radioverslag. Een stukje voor het radionieuws bijvoorbeeld duurt om en bij de minuut. Een eindredacteur maak je echt niet blij als je hem of haar -meestal kort voor de deadline- anderhalve minuut in de nek draait. Het redactiestatuut van VRT NWS verplicht journalisten niet tot "volledigheid". Maar mediagebruikers hebben daar uiteenlopende verwachtingen over.
Dodelijke schoten in Parijs
In "Het journaal" was er onlangs aandacht voor de schietpartij in Parijs, waarbij drie doden en drie gewonden vielen: een aanslag gericht tegen de Koerden. Daags na de aanslag manifesteerden de Koerden in de Franse hoofdstad, in de marge van de manifestatie braken rellen uit. Op sommige beelden zijn veel vlaggen te zien, onder andere van de PKK. Een kijker stelde ons daar volgende vraag over:
"Hoewel je in die Parijse betoging bijna enkel de PKK-symbolen ziet (PKK-vlaggen, PKK-leider Öcalan) wordt de PKK geen enkele keer vermeld. Dit is een organisatie die zelf talrijke moorden heeft gepleegd. Is dat niet relevant?"
Best een interessante vraag. Even ter info, de PKK of Arbeiderspartij voor Koerdistan is een marxistische beweging die vecht voor de afscheuring van Turks-Koerdistan in het zuidoosten van Turkije. Het decennialange conflict tussen de PKK en het Turkse regime kostte duizenden mensenlevens. De EU, de Verenigde Staten en ook ons land beschouwen de PKK als een terroristische organisatie.
Zag VRT NWS die PKK-vlaggen dan niet?
In een journaalverslag op VRT NWS over die manifestatie en de rellen wordt inderdaad niet woordelijk verwezen naar die PKK-vlaggen. Maar online, op vrtnws.be dus, gebeurde dat wél.
Een kleine zoektocht bij andere media geeft een min of meer gelijkaardig beeld. Sommige media maken allusie op de vlaggen, andere niet. Overigens zijn er op de beelden nog wel andere dingen te zien dan PKK-vlaggen: onder meer foto’s van drie Koerden die in 2013 in dezelfde Parijse buurt ook al werden gedood, foto’s van PKK-leider Abdullah Öcalan, enz...
Als je als journalist iets zou zeggen over die PKK-vlaggen, moet je dan ook niks zeggen over al die andere dingen? Ik snap dat dit op televisie en radio gauw te ver zou leiden en de aandacht zou afleiden van het echte onderwerp. Maar het is goed dat er tenminste één keer is naar verwezen.
Nog eentje: over brandende auto’s in Brussel
In de berichtgeving van VRT NWS over oudejaarsnacht in Brussel wilde een kijker uitdrukkelijk zien en horen dat er in onze hoofdstad heel wat auto’s in brand zijn gestoken.
"Ik keek naar het 19u-journaal op nieuwjaarsdag. Tot m’n grote verwondering GEEN WOORD over de onlusten in Brussel waar er 26 auto’s in brand werden gestoken of geschoten, waar mensen die iemand aan het reanimeren waren werden beschoten. Waar in verschillende straten de mensen niet durfden buiten te komen…!!! Niets over dit alles. Waarom ???"
De kijker verwijst weliswaar naar één avondjournaal, maar op televisie en radio kwamen de onlusten van de oudejaarsnacht wel degelijk aan bod. Politievoertuigen met zwaailichten, loeiende sirenes, agenten die relschoppers oppakten, het was allemaal te zien. En op vrtnws.be vind je een gedetailleerde opsomming terug van de nachtelijke interventies van de Brusselse brandweer, mét ook die 26 uitgebrande auto’s.
Maar ik begrijp de kijker voor wie dat ene element van die uitgebrande auto’s erg belangrijk is. In een tv- of radioverslag is dat trouwens ook gauw gezegd in één zin, en by the way, het zal jouw auto maar zijn…
Journalistieke afweging
In de berichtgeving was vooral aandacht voor de hulpdiensten die met vuurwerk werden bestookt. Dat lijkt mij de juiste journalistieke focus, want maatschappelijk relevant. Hoe volledig moet een journalist zijn? Hij of zij maakt altijd de afweging, laat dat nu net deel zijn van het journalistieke vak. Al kan je daarbij nooit iedereen tevreden stellen en is het best mogelijk dat sommige mediagebruikers op hun honger blijven zitten.
