Tijdens de afgelopen kerst- en nieuwjaarsperiode zijn in België minstens 155 mensen gewond geraakt door vuurwerk. Dat meldt de Stichting Brandwonden. In Nederland moesten plastisch chirurgen tijdens de oudejaarsnacht alleen al 52 mensen behandelen met ernstige letsels door vuurwerk, onder wie bijna de helft jongens jonger dan 18.
De Stichting Brandwonden registreert al enkele jaren de vuurwerkongevallen van 23 december tot en met 2 januari. Door de coronacrisis en de bijhorende maatregelen was in de periode 2020-2021 een daling te zien van het aantal vuurwerkongevallen met lichamelijke letsels. Er werden toen één dodelijk slachtoffer en twintig gewonden geregistreerd. In de eindejaarsperiode vorig jaar (2021-2022) waren er 68 slachtoffers, een aantal dat vergelijkbaar is met de jaren voor de pandemie.
Dit jaar vielen volgens de Stichting Brandwonden met Kerstmis 12 gewonden en op Nieuwjaar 143, waarmee het aantal slachtoffers dus opmerkelijk hoog ligt. Het aantal kan bovendien nog oplopen aangezien nog steeds slachtoffers met verwondingen van enkele dagen oud aankloppen in ziekenhuizen en brandwondencentra. Gisteren meldden zich nog vier slachtoffers in het brandwondencentrum van Neder Over Heembeek.
Van de 155 slachtoffers liepen er 103 brandwonden op, bij 29 van hen ging het om gehoorschade. "De handen en het aangezicht waren weer de meest voorkomende lichaamsdelen waar letsels werden vastgesteld", meldt de Stichting Brandwonden. "Vaak gaat het om kleinere, maar soms diepe brandwonden door het fout manipuleren van vuurwerk."
Illegaal vuurwerk
De meerderheid van de slachtoffers (113) waren mannen of jongens. In 27 procent van de gevallen gaat het om slachtoffers die jonger zijn dan 21 jaar, terwijl dat de voorbije jaren 10 procent was. Het gaat ook vaker om jongeren uit stedelijke gebieden.
Het valt tot slot nog op dat slachtoffers vaak gewond raakten door illegaal vuurwerk. Bijna 70 procent van het vuurwerk bleek op een illegale manier verworven te zijn. De Stichting Brandwonden wijst erop dat dat vuurwerk vaak uit Polen en omliggende landen komt en dat de handleiding dan geschreven is in een taal die de meeste Belgen niet begrijpen.
De Stichting Brandwonden en de Belgische Brandwondencentra pleiten voor een algemeen verbod op het gebruik en de verkoop van vuurwerk in België.
Nederland
Ook in Nederland zijn veel mensen gewond geraakt door vuurwerk. Tijdens de oudejaarsnacht alleen al, moesten plastisch chirurgen 52 mensen behandelen. Zeker 32 vingeramputaties zijn uitgevoerd. Ook behandelden de artsen veel botbreuken, oogletsels en brandwonden.
Bij 10 mensen was legaal vuurwerk de oorzaak. Voorts was "net als voorgaande jaren" illegaal vuurwerk de grootste boosdoener, concludeert de NVPC op basis van een bevraging bij plastisch chirurgen in Nederland. Overigens vielen 15 van de slachtoffers voor 31 december 18 uur, het moment waarop het in de meeste gemeenten legaal werd om vuurwerk af te steken.
Rond de jaarwisseling van 2019 naar 2020 behandelden de Nederlandse plastisch chirurgen 50 slachtoffers, in die van 2018 naar 2019 ging het om 44 mensen met ernstig letsel. "Het is zorgwekkend dat we nu terug zijn bij dat niveau", zegt plastisch chirurg Annekatrien van de Kar. Tijdens de coronacrisis gold er een vuurwerkverbod. Van 2020 naar 2021 raakten 18 mensen ernstig gewond, het jaar erop bijna 40.
"Vuurwerk leidt tot veel onnodig jonge slachtoffers", zegt Van de Kar. "Als het aan de NVPC ligt, verbiedt de overheid het consumentenvuurwerk en wordt alles uit de kast gehaald voor de aanpak van illegaal vuurwerk."
