Het Zuidoost-Aziatische land Myanmar viert vandaag de 75e verjaardag van de onafhankelijkheid. De militaire junta, die net geen twee jaar geleden de macht greep, doet dat met een grote parade van tanks, pantservoertuigen en vliegtuigen. Toch wordt de macht van het leger bedreigd, want ook twee jaar na de staatsgreep is het verzet niet gestopt.
Leger in Myanmar viert 75 jaar onafhankelijkheid met groot machtsvertoon, "maar verkeert in ongezien zwaar weer"
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Tanks, pantserwagens en ook olifanten trokken vanmorgen door de Nay Pyi Taw, de hoofdstad van Myanmar, het voormalige Birma. Generaal Min Aung Hlaing overschouwde de legereenheden vanuit een open wagen.
Met de militaire parade herdenkt de militaire junta, die sinds 1 februari 2021 opnieuw aan de macht is, de dag waarop het voormalige Birma onafhankelijk werd van Groot-Brittannië.
De nieuwe republiek Birma (nu Myanmar) zag het levenslicht op 4 januari 1948. Wie dat niet meer mocht meemaken, was de man die door de bevolking nog altijd wordt gezien als de "Vader des Vaderlands": Aung San, vader van Aun Sang Suu Kyi, de regeringsleider die twee jaar geleden werd afgezet door het leger.
Aung San, die streefde naar onafhankelijkheid, had in de schaduw van de Japanse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog een collaborerende strijdmacht opgericht. Maar toen de oorlogskansen keerden en de Japanse "bevrijders" zich ontpopten tot brute overheersers, liep hij over naar de Britten, die uiteindelijk zouden instemmen met zijn pleidooi voor onafhankelijkheid.
Voor het zover was, werd Aung San vermoord. Zijn protégé U Nu werd de eerste premier van het onafhankelijke Birma, maar in 1962 werd hij afgezet door het leger. De prille democratie werd vervangen door een dictatuur die decennialang zou standhouden.
De geschiedenis herhaalde zich twee jaar geleden. Nadat Myanmar sinds 2015 met Aung San Suu Kyi, dochter van Aung San, voor het eerst sinds 1962 een democratisch verkozen staatshoofd had gehad, greep het leger op 1 februari 2021 opnieuw de macht.
Het grote machtsvertoon van het leger tijdens de parade verhult de crisis waarin het momenteel verkeert. De "Tatmadaw", zoals de strijdkrachten in Myanmar worden genoemd, is altijd machtig geweest - een macht die ook is verankerd in de grondwet. Ook toen het land onder Aung San Suu Kyi proefde van democratie, bleef de machtsbalans fragiel. Toen het leger twee jaar geleden de macht greep en Aung San Suu Kyi opzijzette, werd ervan uitgegaan dat Myanmar terugging naar een toestand die het decennialang had gekend, die van een militaire dictatuur.
"Bevolking is niet van plan verzet op te geven"
Maar het protest dat losbarstte na de coup, is ook twee jaar later nog niet gaan liggen. "Er is gewapend verzet, stakingen, demonstraties, al zijn die niet meer zou massaal als eerst", zegt correspondent in Zuidoost-Azië Minka Nijhuis.
"Het protest vormt een grote bedreiging voor de macht van het leger, dat op verschillende fronten tegelijk moet optreden. Het leger verkeert in ongezien zwaar weer."
In grote delen van het land heeft het leger de controle niet meer. Myanmar is altijd een lappendeken van etnische groepen geweest. Al meteen na de onafhankelijkheid zijn minderheden behandeld als tweederangsburgers en begonnen ze te strijden voor autonomie. "Maar nu hebben niet alleen etnische minderheden in de randgebieden de wapens opgenomen, maar ook de opstandige bevolking uit het centrale deel van Myanmar, uit de steden", zegt Nijhuis. "Je ziet nu ook samenhorigheid tussen beide groepen. Het is een fragiele samenwerking, maar ze is er wel."
"Vrijwel zonder hulp van buitenaf is de bevolking niet van plan om het verzet op te geven", meent Nijhuis. Het protest wordt nochtans hardhandig onderdrukt. Zo'n 13.000 opgepakte mensen en zitten nog gevangen. Naar aanleiding van de Onafhankelijkheidsdag kondigde de militaire junta aan dat meer dan 7.000 gevangenen gratie zullen krijgen. Of dat ook gaat om politieke gevangenen, die vervolgd worden wegens hun verzet tegen de staatsgreep, is evenwel niet duidelijk.
Myanmar is 75 jaar onafhankelijk, maar weinig reden om te vieren
Nog maar enkele dagen geleden werd Aung San Suu Kyi voor een tribunaal van de junta veroordeeld tot een bijkomende gevangschap van zeven jaar voor corruptie. De 77-jarige voormalige regeringsleider zal in totaal 33 jaar vastzitten. Eerder werd ze al veroordeeld voor schending van de wet op de officiële geheimen en verkiezingsfraude.
Naar aanleiding van Onafhankelijkheidsdag kondigde juntaleider Min Aung Hlaing ook aan er binnenkort "vrije en eerlijke verkiezingen" zullen worden gehouden. Dat zou kunnen gebeuren na eind januari, wanneer de door de junta opgelegde noodtoestand afloopt.
