In Jeruzalem heeft de nieuwe, omstreden Israëlische minister van Binnenlandse Veiligheid Itamar Ben-Gvir de voor moslims heilige site van de Al-Aqsamoskee bezocht. De moskee ligt op de Tempelberg, en is een uiterst belangrijke religieuze plaats voor joden en moslims. De Palestijnse Autoriteit had eerder al gewaarschuwd dat een bezoek aan de Tempelberg tot nieuw geweld zou kunnen leiden. In de Arabische wereld wordt met verontwaardiging en woede gereageerd.
Omstreden, ultranationalistische Israëlische minister bezoekt Al-Aqsamoskee in Jeruzalem, Palestijnse Autoriteit waarschuwt voor geweld
De nieuwe regering van premier Benjamin Netanyahu trad vorige week pas aan en nu al heeft de omstreden extreemrechtse minister van Binnenlandse Veiligheid Itamar Ben-Gvir de Tempelberg bezocht. Op die plaats in het door Israël geannexeerde Oost-Jeruzalem liggen de meest heilige plaatsen voor zowel joden als moslims.
Waarom is de Tempelberg/Haram al-Sharif zo belangrijk?
Voor de joden is de Tempelberg of Har haBayt ("Berg van het Huis") de heiligste plaats. Op deze plek zou de bijbelse aartsvader Abraham zijn zoon Isaak hebben willen offeren. Volgens de joden bouwde koning Salomon hier in de 10e eeuw voor Christus een tempel. Die werd verwoest door de Babyloniërs, maar in de Perzische tijd heropgebouwd. Van die Tweede Tempel, verwoest door de Romeinen, zou de Klaagmuur of westelijke muur de buitenmuur zijn. De joden beschouwen die als de plaats waar ze het dichtst bij het Heilige der Heiligen kunnen komen.
Bij moslims staat de Tempelberg bekend als Haram al-Sharif. Voor hen kreeg de plaats betekenis omdat de profeet Mohammed op een nacht vanuit Mekka hierheen zou zijn gekomen om te bidden. Hij zou er ook ten hemel zijn opgestegen. In de Koran wordt verwezen naar een spirituele en fysieke reis naar "de verste moskee" ("al-Masjid al-Aqsa"). Latere biografen wezen hiervoor de Tempelberg aan.
Na de Arabische verovering van Jeruzalem verrezen op deze plaats in 691 de Rotskoepelmoskee, en in 705 vlakbij de Al-Aqsamoskee. De plaats met de twee moskeeën, Haram al-Sharif ("het edele heiligdom"), werd zo voor de moslims de derde heilige plaats, na Mekka en Medina.
"De Tempelberg is de belangrijkste plaats voor het joodse volk," zei de minister in een verklaring na zijn bezoek. "We zullen bewegingsvrijheid voor moslims en christenen behouden", benadrukte hij, maar hij voegde eraan toe dat "joden de berg zullen beklimmen".
Het is de eerste keer dat Ben-Gvir naar de Tempelberg gaat sinds hij minister is. Maar hij heeft een geschiedenis van provoceren. Ook eerder al hield de politicus ervan om - omringd door jonge aanhangers - te paraderen door Palestijnse wijken in Oost-Jeruzalem of op het plein bij de Al-Aqsamoskee. Hij is een uitgesproken voorstander van de annexatie van de Westelijke Jordaanoever, dat officieel Palestijns gebied is.
Netanyahu heeft geen bezwaar
Oppositieleider en voormalig premier Yair Lapid had op voorhand gewaarschuwd dat zo'n bezoek van Ben-Gvir de spanningen in Jeruzalem zou doen oplopen. Hij zei dat ook al staat premier Netanyahu "zwak, hij moet zijn rug rechten en Ben-Gvir zeggen dat hij de Tempelberg niet mag bezoeken, want er zullen mensen sterven".
Ben-Gvir had het bezoek aan de Tempelberg op voorhand met Netanyahu besproken, maar die had geen bezwaren. Itamar Ben-Gvir stapte met zijn extreem-nationalistische Religieus Zionisme Partij in een regering met de Likoed-partij van Benjamin Netanyahu, waardoor die laatste opnieuw premier kon worden en zo mogelijk een corruptieproces zal ontlopen.
Woedende reacties uit Arabische wereld
Het Palestijnse ministerie van Buitenlandse Zaken veroordeelde het "bestormen van de Al-Aqsamoskee door de extremistische minister Ben-Gvir en ziet het als een ongeëvenaarde provocatie en een gevaarlijke escalatie van het conflict".
Ook elders in de Arabische wereld wordt met verontwaardiging en woede gereageerd. Jordanië, dat garant staat voor het beheer van de Al-Aqsamoskee, veroordeelt het bezoek ten zeerste. Net als de Palestijnen veroordelen Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten wat ze de "bestorming" van de Al-Aqsamoskee noemen. De Emiraten vragen Israël om "de escalatie en instabiliteit in de regio" een halt toe te roepen. Eenzelfde geluid komt uit Egypte, dat waarschuwt voor "de negatieve gevolgen die het bezoek kan hebben voor de veiligheid en stabiliteit in de regio".
Maar ook vanuit de Verenigde Staten wordt het bezoek afgekeurd. Een woordvoerder van de Nationale Veiligheidsraad noemt "elke eenzijdige actie die de status quo in het gedrang brengt onaanvaardbaar" en roept de Israëlische premier Benjamin Netanyahu op om de status quo in de heilige gebieden in Jeruzalem te vrijwaren.
In 2000 was een bezoek van de toenmalige Israëlische oppositieleider en kandidaat-premier Ariel Sharon nog de aanleiding voor de Tweede Intifada. De vrees leeft dat ook het omstreden bezoek van vandaag de spanningen weer erg kan doen oplopen.
"Met deze nieuwe Israëlische regering zal het vroeg of laat toch weer behoorlijk mislopen", meent Bert De Vroey, die Israël volgt voor VRT NWS. "Je moet ook de context zien waarin dit bezoek heeft plaatsgevonden. Het voorbije jaar was het meest gewelddadige op de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem sinds de laatste Intifada van begin deze eeuw. De spanning is heel scherp, zeker tussen joodse kolonisten en Palestijnse bewoners, en tussen het Israëlische leger en Palestijnse bewoners. Ben-Gvir gaat nu al op een provocerende manier een soort visitekaartje afleveren: het is in elk geval gevaarlijk wat hij doet."
Ophef in Israël na bezoek minister van Binnenlandse Veiligheid aan Al Aqsa-moskee
