In zijn nieuwjaarstoespraak noemde de Franse president Macron de gevolgen van de klimaatverandering onverwacht. Onder andere bosbranden en droogte geselden de voorbije zomer het land. Franse klimaatwetenschappers reageren erg scherp op zijn speech. Zij wijzen erop dat ze al dertig jaar lang waarschuwen voor de gevolgen van de klimaatverandering. "Dit had je in de jaren 80 nog kunnen zeggen, maar niet in 2022."
"Wie had de klimaatcrisis kunnen voorspellen?": Franse klimaatwetenschappers geloven hun oren niet na nieuwjaarstoespraak van Macron
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
"Ik denk terug aan de wensen die ik vorig jaar rond deze tijd uitsprak." Zo klinkt het in de nieuwjaarstoespraak die de Franse president Macron op nieuwjaarsdag gaf. "Wie had toen kunnen voorzien dat we, net nadat we (...) een planetaire epidemie achter ons hadden gelaten, (...) ongelofelijke tegenslagen het hoofd zouden moeten bieden?"
Macron had het in de eerste plaats over de oorlog in Oekraïne "die honderdduizenden levens eiste en miljoenen vluchtelingen maakte", over de inflatie, maar ook over "de spectaculaire gevolgen van de klimaatverandering, deze zomer in ons land".
Macron sprak die woorden de dag nadat in Frankrijk, net zoals op een resem andere plekken in Europa, het temperatuurrecord voor oudejaarsdag was gesneuveld.
"Redelijk verbijsterend"
Verschillende klimaatwetenschappers wisten niet wat ze hoorden. Ze begrijpen niet waarom Macron suggereert dat de gevolgen van de klimaatverandering als een verrassing komen, en buitelden gisteren over elkaar heen met verwijzingen naar rapporten waarin er al decennia lang voor gewaarschuwd wordt.
In april waarschuwde het meest recente rapport nog dat 45 procent van de wereldbevolking getroffen dreigt te worden door de gevolgen van de klimaatverandering: hitte, droogte, voedseltekorten en migratiestromen, bijvoorbeeld. Het eerste VN-klimaatrapport dateert al van 1990 .
"Niemand is dover dan hij die niet wil horen…", tweette de Belgische klimaatwetenschapper Jean-Pascal van Ypersele. Hij is oud-vicevoorzitter van het VN-klimaatpanel IPCC en in de running om er de nieuwe voorzitter van te worden.
Maar ook heel wat Franse klimaatwetenschappers zijn rechtstreeks of indirect verbonden aan het IPCC, zowat het belangrijkste klimaatwetenschappelijke orgaan ter wereld. Ook zij lieten van zich horen.
Valérie Masson-Delmotte, covoorzitter van een van de IPCC-werkgroepen, wees erop dat ze op 31 augustus nog een bezoek had gebracht aan Macron, om hem bij te praten over de laatste drie klimaatrapporten van het IPCC. Ze retweette een tweet met de (106!) belangrijkste sleutelpunten.
"Wie had de klimaatcrisis kunnen voorspellen?", herhaalde Gonéri Le Cozannet sarcastisch de woorden van Macron. "Grappig, dat is nu precies een van mijn favoriete boutades om te lachen met politici die los leven van de werkelijkheid." Ook Gonéri schreef mee aan het laatste IPCC-rapport.
"Eerst dacht ik dat die zin uit zijn context was gelicht", verduidelijkte Gonérie zijn tweet later bij Franceinfo . "Maar ik heb gekeken, en ik vond het redelijk verbijsterend. Er zijn al zes IPCC-rapporten geweest, 27 VN-klimaatconferenties, waarschuwingen sinds de jaren 1970 en 1980… Je kan niet zeggen dat we het niet hadden zien aankomen. Dat niemand die zin heeft aangepast, toont dat ze nog altijd niet begrepen hebben voor welke uitdagingen we staan."
"Hallo Jupiter, de Aarde hier: het is 22 graden Celsius om tien uur ‘s avonds op 1 januari 2023 in Frankrijk, en de warmte blijft aanhouden!", verwoordt Christophe Cassou, die ook meewerkte aan de laatste rapporten, het nog scherper. Hij laat Jupiter antwoorden: "Heb je de laatste serie rapporten van het IPCC dan niet ontvangen? Het waarschuwt er al dertig jaar voor."
Maar er komt ook kritiek vanuit de Hoge Raad voor het Klimaat die Macron zelf oprichtte in 2018. "Dit had je kunnen zeggen in de jaren 80, maar niet in 2022", reageert geograaf Magali Reghezza-Zitt, die in de Raad zetelt, bij Franceinfo.
Ze noemt hem "een symbool van de economische en politieke leidende klasse die met elkaar verstrengeld zijn, en die de omvang van het probleem niet begrijpen." Ze verwijt hem ook dat hij zich nu al gewonnen geeft. "Macron bedient zich van een excuus om niets te doen (dat men het niet had zien aankomen, red.) alsof hij al verwacht dat het verloren is. Hij ontdoet zich nu al van zijn verantwoordelijkheid zonder zelfs maar geprobeerd te hebben."
Eén zomer, 10.000 hittedoden
Formuleerde Macron een beetje ongelukkig, of weet hij echt niet wat zijn land boven het hoofd hangt?
De Franse krant Le Monde polste bij de entourage van Macron voor een reactie, maar ving bot. Het Europees parlementslid Pascal Canfin van Macrons partij Renaissance wilde wel reageren. "Sommigen zien deze verwoording misschien als onhandig", erkent hij. Maar volgens hem wilde Macron vooral beklemtonen "dat de Fransen een versnelling hebben gevoeld van fenomenen die zelfs sommige wetenschappers niet zo snel hadden zien aankomen. Maar het zou zeker fout zijn om te besluiten dat Macron zich niet bewust is van de situatie."
De voorbije zomer was in Frankrijk de op één na warmste sinds 1900, met maar liefst drie hittegolven.
Volgens het Franse ministerie van Volksgezondheid stierven er tussen 1 juni en 15 september 2022 10.420 meer mensen dan gemiddeld , een stijging van 6,1 procent. Verschillende regio’s kampten door de droogte met drinkwatertekorten, en het zuiden kreeg af te rekenen met bosbranden die soms wekenlang door woekerden.
