In heel continentaal Europa zijn de laatste dagen warmtrecords gesneuveld. Net ten noorden van de Zwitserse Alpen werd gisteren zelfs 20,2 graden gemeten, dat is maar liefst 16 graden boven het gemiddelde van de laatste 30 jaar. "De recente extreme temperaturen zijn te wijten aan een opstoot van droge zuidwestenwind, maar in de Alpen warmt het nog wat extra op door het zogenoemde föhneffect", verklaart klimatoloog Niels Soeverijns. "Maar we kunnen de uitzonderlijke situaties de laatste jaren ook niet loskoppelen van de klimaatverandering."
Meerdere warmterecords gebroken in Europa, in de Zwitserse Alpen zelfs meer dan 20 graden gemeten: "Het voelt als juni aan"
In het stadje Delémont, gelegen in het kanton Jura aan de noordkant van de Zwitserse Alpen, werd gisteren 20,2 graden gemeten. Nooit eerder was het daar warmer, meldt het Zwitserse weer- en klimaatbureau MeteoSchweiz. Ook bij verschillende andere meetstations in de buurt sneuvelde het warmterecord. "Primeur: voor het eerst 20 graden in januari aan de noordkant van de Alpen", tweette de dienst.
Het oude record stond op 19,4 graden en werd gemeten op 12 januari 1993 in de stad Luzern. De temperaturen in Delémont schommelden gisteren meer dan 16 graden boven het gemiddelde van de voorbije 30 jaar voor de jaarwisseling. Waardoor het net "als juni" aanvoelde, aldus MeteoSchweiz.
Föhneffect
Ook in België braken we de laatste dagen verschillende warmterecords. "Een fenomeen dat we over heel continentaal Europa zien", vertelt Niels Soeverijns, klimatoloog bij het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek (VITO). "Ook in Polen en Litouwen bijvoorbeeld werden extreem hoge temperaturen gemeten. In Warschau werd het record zelfs met vijf graden gebroken, dat is zeer uitzonderlijk.”
“De hoge temperaturen die we in Europa meten zijn te wijten aan een opstoot van warme zuidwestenwind”, verklaart Soeverijns. “Maar in de Alpen speelt nog iets anders: het zogenaamde föhneffect. Die zuidwestenwind is behoorlijk droog en wanneer die over de Alpen waait, zakt die plots waardoor die heel snel opwarmt. Dat zorgt voor een extra temperatuurboost.”
Klimaatverandering
Dat föhneffect komt af en toe voor in de hoge Alpen, maar de extreem hoge temperaturen ook in de rest van Europa, wijzen er op dat er meer aan de hand is, vertelt Soeverijns. "De klimaatverandering speelt in dit verhaal een dubbele rol: ten eerste stijgt de gemiddelde temperatuur overal, maar de opwarming van de aarde heeft ook impact op andere weerfenomenen, zoals de straalstroom."
"De straalstroom gaat door de klimaatverandering meer kronkelen en daardoor zorgt die voor meer wisselende weerpatronen. Ook op dit moment kronkelt die straalstroom en net dat ligt aan de basis van die opstoot van warme zuidwestenwind bij ons", verduidelijkt Soeverijns.
Ook de extreme koude vorige week in Noord-Amerika was te wijten aan een kronkel in de straalstroom. Daardoor werd vanuit het hele Arctische gebied koude lucht richting de Verenigde Staten geblazen.
Soeverijns voorspelt dat dergelijke extreme omstandigheden steeds vaker zullen voorkomen. "We hebben dit jaar al zoveel uitzonderlijke situaties meegemaakt: van extreme droogte deze zomer tot warmterecords in de winter. Dat zijn helaas dingen die we steeds vaker gaan meemaken."
