België wil binnenkort het afvalwater van vluchten uit China testen om zo meer informatie te verzamelen over de mogelijke verspreiding van nieuwe coronavarianten. Dat heeft de minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) gisteren aangekondigd. Maar heeft het wel zin om dat afvalwater te testen? "Ja", denkt laborante Elke Wollants. "Maar er zijn nadelen."
België gaat uitwerpselen van reizigers uit China testen op coronavarianten: "Goed idee, maar er zijn nadelen"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
België wil een nieuwe techniek gebruiken om de mogelijke verspreiding van coronavarianten tegen te gaan: het afvalwater van vluchten uit China controleren. Dat heeft de minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke zopas aangekondigd. Twee maal per week landt er een rechtstreekse vlucht uit China in Brussels Airport. Ook verschillende andere landen overwegen die maatregel.
Op die manier willen de verschillende gezondheidsinstanties bijhouden of bepaalde varianten van het coronavirus het land via die vluchten binnenkomen. Vandenbroucke hoopt wel op een gecoördineerde Europese aanpak. Dat zou volgens de minister zinvoller zijn. Het is een pilootproject, maar viroloog Steven Van Gucht meent dat de nieuwe aanpak binnen enkele weken op poten gezet kan worden.
Kan je corona opsporen in je uitwerpselen?
Ja, dat kan. Verschillende studies bevestigen dat het coronavirus opgespoord kan worden in de uitwerpselen. Hoewel het testen van uitwerpselen een pak minder praktisch is dan de klassieke PCR-testen, zouden ze wel een stuk betrouwbaarder zijn. De ontlasting van besmette personen bevat sporen van het coronavirus ongeveer twee tot vijf dagen voordat die personen symptomen vertonen.
Dat bleek uit een studie van het Australische wetenschapsbureau CSIRO , waarbij de afvalwatermonsters getest werden van de toiletten van 37 repatriëringsvluchten van de Australische overheid vanuit COVID-hotspots, waaronder India, Frankrijk, het VK, Zuid-Afrika, Canada en Duitsland.
Uit het onderzoek bleek dat het afvalwater van 24 van de 37 vluchten (65 procent) sporen van het coronavirus bevatte, hoewel alle passagiers 48 uur voor vertrek negatief testten op het virus.
Dat het testen van afvalwater een goede maatregel kan zijn om coronavarianten op te sporen, bevestigt ook Elke Wollants, labmanager op de afdeling klinische en epidemiologische virologie van het Rega-Instituut in Leuven. "Het voordeel van die testen op afvalwater, is dat je een grote groep mensen kan testen zonder bij iedereen afzonderlijk een staal af te nemen. In stoelgang kan veel virus zitten. De concentraties coronavarianten in de stoelgang zullen dus hoog genoeg zijn om daar analyse op te doen."
Heeft het testen van vluchten zin?
Een andere studie heeft het over de effectiviteit van dergelijke testen. Ongeveer 13 procent van de reizigers gaf aan dat ze tijdens een korte vlucht een bezoek brengen aan het groot toilet. Bij lange vluchten lag dat percentage marginaal hoger. Volgens de Monte Carlo-simulatie kan de analyse van de uitwerpselen bij een lange vlucht (meer dan 6 uur) tot in 62 procent van de gevallen correct de aanwezigheid van het virus detecteren.
Volgens het onderzoek zijn er ook verschillende elementen die een negatieve invloed uitoefenen op de resultaten. Zo worden soms valse positieven vastgesteld als gevolg van de kruisbesmetting tussen twee opeenvolgende vluchten. Ook de chemische component in de toiletten bemoeilijkt de testing van de uitwerpselen. "En dat is het grote nadeel", duidt Wollants. "Als ze te veel chemische componenten zullen toevoegen om te ontsmetten, kan dat veel informatie kapot maken. Ik hoop dat ze er niks of weinig chemische stoffen aan zullen toevoegen."
Afvalwater van vliegtuigen uit China wordt gecontroleerd op corona: "Meten is weten"
"In China circuleren nu vooral varianten die wij al gezien hebben. Onze westerse varianten zijn met andere woorden China aan het veroveren", verduidelijk viroloog Steven Van Gucht.
"Waarom zou je een vlucht vanuit China anders behandelen dan een uit Afrika of Amerika", vraagt Van Gucht zich wel af. "Het virus gaat daar nu wel hevig rond, maar een nieuwe variant kan overal ontstaan: dat kan ook in Afrika of zelfs in West-Vlaanderen zijn. Het is dan ook niet de bedoeling om mensen op die manier op te sporen. Het gaat om de vroegtijdige detectie van varianten. Eigenlijk willen we op die manier tijd kopen."
Waarom overwegen landen die maatregel?
Vanaf 8 januari schaft de Chinese overheid zo goed als alle reisbeperkingen af. Daardoor kan de Chinese bevolking na lange tijd weer naar het buitenland reizen en mogen buitenlanders het land opnieuw in zonder quarantaineverplichtingen. De in- en uitreisbeperking was één van de laatste coronamaatregelen die de Chinese overheid oplegde. De afgelopen weken werden zo goed als alle andere maatregelen afgebouwd. De (internationale) economie zal er zeker wel bij varen, maar toch baart de nieuwe koers van de overheid experts zorgen.
Door de lage vaccinatiegraad bij de oudere bevolking en de lage immuniteit van veel Chinezen is de kans bestaande dat het virus wel eens lelijk zou kunnen huishouden in het land met het grootste bevolkingsaantal ter wereld. De Chinese overheid is echter nooit erg transparant over de coronacijfers in het land. Sinds 23 december is het land zelfs volledig gestopt met nieuwe besmettingen op te tekenen.
Dat baart veel landen zorgen. Veel overheden en experts vrezen dat er zich nieuwe varianten kunnen ontwikkelen waar onze vaccins niet tegen beschermen. Daarom opperen nu veel landen om reizigers uit China aan dergelijke testen te onderwerpen. Zo hopen overheden om de verspreiding van nieuwe varianten sneller op te merken en tegen te gaan.
